Shloka 74
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
ललितासदृशाकारा कुमारी कोपमादधे / या सदा नववर्षेव सर्वविद्यामहाखनिः
Transliteration
lalitāsadṛśākārā kumārī kopamādadhe / yā sadā navavarṣeva sarvavidyāmahākhaniḥ
Translation
ललितेसारखी आकृती असलेली ती कुमारी क्रोधाने भरली। जी सदैव नऊ वर्षांच्या बालिकेसारखी, सर्व विद्यांची महाखाण आहे॥
Word by Word
ललिता-सदृश-आकाराhaving a form like Lalitā
ललिता-सदृश-आकारा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootललिता (प्रातिपदिक) + सदृश (प्रातिपदिक) + आकार (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (ललितायाः सदृशः आकारः यस्याः)
कुमारीthe maiden
कुमारी:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकुमारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
कोपम्anger
कोपम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकोप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
आदधेassumed/took up
आदधे:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootधा (धातु) उपसर्गः आ-
Formलिट् (Perfect/Parokṣa-bhūta), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपदम्
याwho
या:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative pronoun)
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
नव-वर्षाa nine-year-old (girl)
नव-वर्षा:
Upamana (उपमान/Standard of comparison)
TypeNoun
Rootनव (प्रातिपदिक) + वर्ष (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; द्विगु-समासः (नव वर्षाणि यस्याः/वयः)
इवlike/as if
इव:
Upama-suchaka (उपमासूचक/Comparative marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमावाचक निपात (particle of comparison)
सर्व-विद्या-महा-खनिःthe great mine of all knowledge
सर्व-विद्या-महा-खनिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + विद्या (प्रातिपदिक) + महा (प्रातिपदिक) + खनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (सर्वासां विद्यानां महाखनिः)