Shloka 117
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
समस्तमपि तच्चक्रं शक्तीनां तत्पराक्रमैः / अदृष्टपूर्वैर्देवेषु विस्मयस्य वशं गतम्
Transliteration
samastamapi taccakraṃ śaktīnāṃ tatparākramaiḥ / adṛṣṭapūrvairdeveṣu vismayasya vaśaṃ gatam
Translation
शक्तींच्या त्या अद्भुत, देवांतही न पाहिलेल्या पराक्रमामुळे ते संपूर्ण चक्रच विस्मयाने स्तब्ध झाले।
Word by Word
समस्तम्entire, whole
समस्तम्:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootसमस्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (तत्-चक्रम्)
अपिeven, also
अपि:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चयार्थक-अव्ययम् (particle: also/even)
तत्-चक्रम्that circle/host
तत्-चक्रम्:
कर्ता (कर्तृ/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयवत् (तत् चक्रम् = that host/array)
शक्तीनाम्of the Śaktis
शक्तीनाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्
तत्-पराक्रमैःby their valor
तत्-पराक्रमैः:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + पराक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (तासां पराक्रमैः = by their valorous deeds)
अदृष्ट-पूर्वैःunprecedented
अदृष्ट-पूर्वैः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootअदृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक) + पूर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; नञ्-तत्पुरुषः (न दृष्टः पूर्वं येन/येषां ते = unprecedented); विशेषणम् (तत्-पराक्रमैः)
देवेषुamong the gods
देवेषु:
अधिकरण (Locative/अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/सप्तमी), बहुवचनम्
विस्मयस्यof astonishment
विस्मयस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootविस्मय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
वशम्into the power/sway
वशम्:
कर्म (Object of idiom)
TypeNoun
Rootवश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘वशं गम्’ इति प्रयोगः
गतम्gone, fallen (into)
गतम्:
क्रिया-विशेषण/विधेय (Predicative participle)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formभूतकृदन्तः (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तरि प्रयोगे ‘become/gone’