Shloka 98
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
कोटीसहस्रनियुतमन्त्यमित्यभिधीयते / कोटीसहस्रप्रयुतं मध्यमित्यभिसंज्ञितम्
Transliteration
koṭīsahasraniyutamantyamityabhidhīyate / koṭīsahasraprayutaṃ madhyamityabhisaṃjñitam
Translation
कोटी-सहस्र-नियुत याला ‘अन्त्य’ असे म्हणतात. आणि कोटी-सहस्र-प्रयुत याला ‘मध्यम’ अशी संज्ञा दिली आहे.
Word by Word
कोटीसहस्रनियुतम्koṭi-thousand-niyuta (a specified large number)
कोटीसहस्रनियुतम्:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootकोटि-सहस्र-नियुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुष-समास (measure chain: niyuta qualified by koṭi and sahasra)
अन्त्यम्the last; final
अन्त्यम्:
Karma (कर्म/predicate-complement)
TypeAdjective
Rootअन्त्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण (adjective) qualifying the subject
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण-निपात (quotative)
अभिधीयतेis designated
अभिधीयते:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootअभि-धा (धातु)
Formलट् लकार (Present), कर्मणि प्रयोग (Passive); प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
कोटीसहस्रप्रयुतम्koṭi-thousand-prayuta (a specified large number)
कोटीसहस्रप्रयुतम्:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootकोटि-सहस्र-प्रयुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुष-समास (measure chain: prayuta qualified by koṭi and sahasra)
मध्यम्the middle; intermediate
मध्यम्:
Karma (कर्म/predicate-complement)
TypeAdjective
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण (adjective)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण-निपात (quotative)
अभिसंज्ञितम्is named; is termed
अभिसंज्ञितम्:
Kriya (क्रिया/participial predicate)
TypeAdjective
Rootअभि-सम्-ज्ञा (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; predicate adjective