Shloka 79
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
ब्रह्मलोकः समाख्यातो यत्र ब्रह्मा पुरोहितः / ते सर्वे प्रणवात्मानो बुद्धिशुद्धतया स्थिताः
Transliteration
brahmalokaḥ samākhyāto yatra brahmā purohitaḥ / te sarve praṇavātmāno buddhiśuddhatayā sthitāḥ
Translation
ज्या लोकास ‘ब्रह्मलोक’ म्हणतात, तेथे ब्रह्मा पुरोहित आहेत. तेथील सर्वजण प्रणवस्वरूप असून बुद्धीच्या शुद्धतेत स्थित आहेत.
Word by Word
ब्रह्मलोकःthe world of Brahmā (Brahmaloka)
ब्रह्मलोकः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्रह्मणः लोकः)
समाख्यातःis called/declared
समाख्यातः:
Kriya (क्रिया/Predicative verbal)
TypeVerb
Rootसम्-आ-ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘समाख्यातः’ = ‘is called/declared’
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक-अव्यय (locative adverb)
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पुरोहितः(as) the priest/preceptor
पुरोहितः:
Karta (कर्ता/Predicate of subject)
TypeNoun
Rootपुरोहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेष्य-सम्बन्धे विधेय (predicate nominative)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
प्रणवात्मानःwhose essence is the praṇava (Om)
प्रणवात्मानः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रणव + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः (प्रणवः आत्मा येषाम्)
बुद्धिशुद्धतयाby purity of intellect
बुद्धिशुद्धतया:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootबुद्धि + शुद्धता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (बुद्धेः शुद्धता)
स्थिताःare established/abide
स्थिताः:
Kriya (क्रिया/Predicative verbal)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP) ‘स्थित’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेय (predicate)