Shloka 174
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
आश्रम प्रत्यवसिता ह्यग्निज्वाले पतन्ति वै / भक्ष्यन्ते श्यामशबलैरयस्तुडश्व वायसैः
Transliteration
āśrama pratyavasitā hyagnijvāle patanti vai / bhakṣyante śyāmaśabalairayastuḍaśva vāyasaiḥ
Translation
आश्रमधर्मातून ढळलेले ते खरोखर अग्निज्वाळांत पडतात; आणि श्याम-शबल, लोखंडासारखी चोच असलेल्या कावळ्यांनी भक्षिले जातात।
Word by Word
आश्रम(their) āśrama/duty-station
आश्रम:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; masculine, accusative singular
प्रत्यवसिताःhaving abandoned/neglected
प्रत्यवसिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रति+अव+√सि (धातु) → प्रत्यवसित (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; past passive participle (क्त), masculine nominative plural
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), emphasis/causal ‘indeed/for’
अग्नि-ज्वालेin (two) fire-flames / in blazing fire
अग्नि-ज्वाले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक) + ज्वाला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), द्विवचन; locative dual; ‘in the flames of fire’
पतन्तिthey fall
पतन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√पत् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; present indicative, 3rd plural
वैverily
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle) ‘indeed/verily’
भक्ष्यन्तेthey are devoured
भक्ष्यन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भक्ष् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; present passive/ātmanepada sense ‘are eaten/are devoured’, 3rd plural
श्याम-शबलैःby black-and-speckled
श्याम-शबलैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootश्याम (प्रातिपदिक) + शबल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; instrumental plural; ‘by black-and-speckled (ones)’
अयस्-तुड-अश्व-वायसैःby iron-pecking horse-crows
अयस्-तुड-अश्व-वायसैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअयस् (प्रातिपदिक) + तुड (प्रातिपदिक) + अश्व (प्रातिपदिक) + वायस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; instrumental plural; compound denoting a kind of crow/creature: ‘iron-beaked/iron-pecking horse-crows’