Shloka 15
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
स्वस्तृतीयस्तु विज्ञेयश्चतुर्थो वै महः स्मृतः / जनस्तु पञ्चमो लोकस्तपः षष्ठो विभाव्यते
Transliteration
svastṛtīyastu vijñeyaścaturtho vai mahaḥ smṛtaḥ / janastu pañcamo lokastapaḥ ṣaṣṭho vibhāvyate
Translation
तिसरा स्वर्लोक म्हणून जाणावा आणि चौथा महर्लोक असे स्मृत आहे. पाचवा जनलोक, आणि सहावा तपोलोक असे मानले जाते.
Word by Word
स्वःSvaḥ (heaven)
स्वः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वर्/स्वः (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; लोकनाम
तृतीयःthird
तृतीयः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
तुindeed/and
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
विज्ञेयःto be known (as)
विज्ञेयः:
Vidhi (विधि/obligation)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formकृदन्त; तव्यत्/अनीयर्-अर्थे ‘य’ (gerundive/obligatory), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण ‘to be known’
चतुर्थःfourth
चतुर्थः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphasis)
महःMahaḥ (great world)
महः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; लोकनाम
स्मृतःis said/called
स्मृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘is called’
जनःJana (world)
जनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; लोकनाम
तुand/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
पञ्चमःfifth
पञ्चमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्चम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
लोकःworld
लोकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तपःTapaḥ (world of austerity)
तपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; लोकनाम
षष्ठःsixth
षष्ठः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootषष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
विभाव्यतेis considered
विभाव्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive), ‘is conceived/considered’