Adhyaya 18

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने दण्डनाथाश्यामलासेनायात्रा नाम सप्तदशो ऽध्यायः अथ राजनायिका श्रिताज्वलिताङ्कुशा फणिसमानपाशभृत् / कलनिक्वणद्वलयमैक्ष्वं धनुर्दधती प्रदीप्तकुसुमेषुपञ्चका

अशा प्रकारे श्रीब्रह्माण्डमहापुराणाच्या उत्तरभागात, हयग्रीव–अगस्त्य संवादातील ललितोपाख्यानात ‘दण्डनाथा-श्यामला-सेनायात्रा’ नावाचा सतरावा अध्याय. त्यानंतर राजनायिका, ज्वलंत अंकुशाचा आश्रय घेऊन, सर्पासारखा पाश धारण करून, मधुर निनाद करणाऱ्या वलयांनी शोभित, ऊस-धनुष्य धारण करणारी व प्रदीप्त कुसुमबाणांची पंचक घेऊन प्रकट झाली।

Verse 2

उदयत्सहत्स्रमहसा सहस्रतो ऽप्यतिपाटलं निजवपुः प्रभाझरम् / किरती दिशासु वदनस्य कान्तिभिः सृजतीव चन्द्रमयमभ्रमण्डलम्

उगवत्या सहस्र सूर्यांच्या तेजालाही मागे टाकणारे अतिशय अरुण तिचे देहस्वरूप प्रकाशाचा झरा होते; मुखकांती दिशांत पसरवीत जणू चंद्रमय मेघमंडलच निर्माण करीत होती।

Verse 3

दशयोजनायतिमाता जगत्त्रयीमभिवृण्वता विशदमौक्तिकात्मना / धवलातपत्रवलयेन भासुरा शशिमण्डलस्य सखितामुपेयुषा

दहा योजन विस्ताराचा, निर्मळ मोत्यासारखा उजळ धवल छत्रवलय जगत्त्रयीला आच्छादित करीत तेजस्वी दिसत होता; जणू चंद्रमंडळाशी सख्य प्राप्त झाले होते।

Verse 4

अभिवीजिता च मणिकान्तशोभिना विजयादिमुख्यपरिचारिकागणैः / नवचन्द्रिकालहरिकान्तिकन्दलीचतुरेण चामरचतुष्टयेन च

ती मणिकांत शोभेने उजळलेल्या विजयादि प्रमुख परिचारिकांच्या गणांनी तसेच नवचंद्रिकेसारख्या शीतल तेजस्वी चार चामरांनी सतत वाऱ्याने सेविली जात होती।

Verse 5

शक्त्यैकराज्यपदवीमभिसूचयन्ती साम्राज्यचिह्नशतमण्डितसैन्यदेशा / संगीतवाद्यरचनाभिरथामरीणां संस्तूयमानविभवा विशदप्रकाशा

ती आपल्या शक्तीने एकछत्र राज्यपद सूचित करीत होती; साम्राज्यचिन्हांच्या शेकडो अलंकारांनी तिचा सैन्यप्रदेश मंडित होता; आणि दिव्य अप्सरांच्या संगीत-वाद्यरचनांनी तिचे वैभव स्तुत होऊन तिचा प्रकाश निर्मळ दिसत होता।

Verse 6

वाचामगोचरमगोचरमेव बुद्धेरीदृक्तया न कलनीयमनन्यतुल्यम्

ते वाणीच्या आवाक्याबाहेर आहे, बुद्धीलाही अगोचरच आहे; अशा स्वरूपात त्याचे मोजमाप होऊ शकत नाही—ते अनुपम आहे।

Verse 7

त्रैलोक्यगर्भपरिपूरितशक्तिचक्रसाम्राज्यसंपदभिमानमभिस्पृशन्ती / आबद्धभक्तिविपुलाञ्जलिशेखराणामारादहंप्रथमिका कृतसेवनानाम्

ती त्रैलोक्याच्या गर्भाला परिपूर्ण करणाऱ्या शक्तिचक्र व साम्राज्यसंपत्तीच्या अभिमानाला स्पर्श करीत होती; आणि बांधलेल्या भक्तीने विशाल अंजली शिरावर धारण करणाऱ्या सेवकांच्या निकट ती जणू ‘मीच प्रथम’ अशा प्रधानतेने प्रकट होत होती।

Verse 8

ब्रह्मेशविष्णुवृषमुख्यसुरोत्तमानां वक्त्राणिवर्षितनुतीनि कटाक्षयन्ती / उद्दीप्तपुष्पशरपञ्चकतः समुत्थैज्योतिर्मयं त्रिभुवनं सहसा दधाना

ती ब्रह्मा, ईश, विष्णु आणि वृषमुख्य इत्यादी श्रेष्ठ देवांच्या मुखांतून वर्षणाऱ्या स्तुत्यांकडे कटाक्ष टाकीत होती; आणि प्रज्वलित पुष्पबाणांच्या पंचकातून उठलेल्या तेजाने सहसा त्रिभुवनाला ज्योतिर्मय करीत होती।

Verse 9

विद्युत्समद्युतिभिरप्सरसां समूहैर्विक्षिप्यमाणजयमङ्गललाजवर्षा / कामेश्वरीप्रभृतिभिः कमनीयभाभिः संग्रामवेषरचनासुमनोहराभिः

विद्युत्समान तेजस्वी अप्सरांचे समूह जय-मंगलाचे अक्षतवर्षाव पसरवीत होते; कामेश्वरी आदी मनोहर कांतियुक्ता, संग्रामवेषरचनेत अत्यंत रम्य भासत होत्या।

Verse 10

दीप्तायुधद्युतितिरस्कृत भास्कराभिर्नित्याभिरङ्घ्रिसविधे समुपाक्यमाना / श्रीचक्रनामतिलकं दशयोजनातितुङ्गध्वजोल्लिखितमेघकदंबमुच्चैः

दीप्त आयुधांच्या तेजाने सूर्यप्रभाही फिकी करणाऱ्या नित्यादेवी चरणांजवळ उपस्थित होऊन सेवा करीत होत्या; ‘श्रीचक्र’ नावाचा तिलक दहा योजन उंच ध्वजाने स्पर्शिलेल्या मेघसमूहासारखा उंच भासत होता।

Verse 11

तीव्राभिरावणसुशक्तिपरंपरभिर्युक्तं रथं समरकर्मणि चालयन्ती / प्रोद्यत्पिशङ्गरुचिभागमलांशुकेन वीतामनोहररुचिस्समरे व्यभासीत्

तीव्र व अत्यंत शक्तिशाली अस्त्रपरंपरांनी युक्त रथ युद्धकर्मात चालवीत असता, उदित पिवळसर तेज असलेल्या निर्मळ वस्त्राने आवृत ती रणांगणात मनोहर तेजाने उजळून निघाली।

Verse 12

पञ्चाधिकैर्विशतिनामरत्नैः प्रपञ्चपापप्रशमातिदक्षैः / संस्तूयमाना ललिता मरुद्भिः संग्राममुद्दिश्य समुच्चचाल

संसारातील पापांचे शमन करण्यात अत्यंत समर्थ अशा पंचवीस नामरत्नांनी मरुद्गणांकडून स्तुत होत, ललिता संग्रामाकडे प्रस्थान करण्यास उठून निघाली।

Verse 13

अगस्त्य उवाच वीजिवक्त्र महाबुद्धे पञ्चविंशतिनामभिः / ललितापरमेशान्या देहि कर्णरसायनम्

अगस्त्य म्हणाले— हे वीजिवक्त्र, हे महाबुद्धिमान! ललिता-परमेश्वरीच्या पंचवीस नामांनी मला कर्णरसायन, म्हणजे श्रवणामृत, प्रदान कर।

Verse 14

हयग्रीव उवाच सिंहासना श्रीललिता महाराज्ञी पराङ्कुशा / चापिनी त्रिपुरा चैव महात्रिपुरसुन्दरी

हयग्रीव म्हणाला— ती सिंहासनारूढ श्रीललिता, महाराज्ञी, पराङ्कुशा, धनुर्धारिणी, त्रिपुरा आणि महात्रिपुरसुंदरी आहे।

Verse 15

सुन्दरी चक्रनाथा च साम्राजी चक्रिणी तथा / चक्रेश्वरी महादेवी कामेशी परमेश्वरी

ती सुंदरी, चक्रनाथा, साम्राज्ञी, चक्रिणी; चक्रेश्वरी, महादेवी, कामेशी आणि परमेश्वरी आहे।

Verse 16

कामराजप्रिया कामकोटिगा चक्रवर्तिनी / महाविद्या शिवानङ्गवल्लभा सर्वपाटला

ती कामराजप्रिया, कामकोटिगा, चक्रवर्तिनी; महाविद्या, शिवा, अनंगवल्लभा आणि सर्वपाटला आहे।

Verse 17

कुलनाथाम्नायनाथा सर्वाम्नायनिवासिनी / शृङ्गारनायिका चेति पञ्चविंशतिनामभिः

ती कुलनाथा, आम्नायनाथा, सर्व आम्नायांत निवास करणारी, आणि शृंगारनायिका—अशा पंचवीस नामांनी (वर्णिली जाते)।

Verse 18

स्तुवन्ति ये महाभागां ललितां परमेश्वरीम् / ते प्राप्नुवन्ति सौभाग्यमष्टौ सिद्धीर्महद्यशः

जे महाभागा परमेश्वरी ललितेची स्तुती करतात, ते सौभाग्य, अष्ट सिद्धी आणि महान यश प्राप्त करतात।

Verse 19

इत्थं प्रचण्डसंरंभं चालयन्ती महद्बलम् / भण्डासुरं प्रति क्रुद्धा चचाल ललितांबिका

अशा प्रकारे प्रचंड आवेशाने महाबल हलवित, भंडासुरावर क्रुद्ध होऊन ललितांबिका पुढे निघाली।