Shloka 30
Bhaṇḍāsuraprādurbhāva
Rise and Consecration of Bhaṇḍāsura
Devanagari script
तेन दैतेयनाथेन चिरं संप्रर्थिता सती / तैश्च संप्रर्थितास्ताश्च प्रतिशूश्रुवुरञ्जसा
Transliteration
tena daiteyanāthena ciraṃ saṃprarthitā satī / taiśca saṃprarthitāstāśca pratiśūśruvurañjasā
Translation
त्या दैत्यनायकाने दीर्घकाळ विनविल्याने ती सती; आणि त्यांच्याही प्रार्थनेने विनविलेल्या त्या स्त्रिया सहजपणे मान्य झाल्या।
Word by Word
तेनby him/thereby
तेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया (करण) एकवचन; pronoun ‘that/he’ instrumental singular
दैतेय-नाथेनby the lord of the Daityas
दैतेय-नाथेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदैतेय (प्रातिपदिक) + नाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘दैतेयानां नाथः’) instrumental singular
चिरम्for a long time
चिरम्:
अधिकरण (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootचिरम् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
संप्रर्थिताhaving been earnestly requested
संप्रर्थिता:
कर्म (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootसम्+प्र+अर्थ् (धातु) → संप्रार्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘having been earnestly entreated’
सतीSati (the chaste lady)
सती:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘virtuous woman / Sati’ nominative singular
तैःby them
तैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया बहुवचन; pronoun instrumental plural
चand
च:
सम्बन्ध (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
संप्रर्थिताःhaving been requested
संप्रर्थिताः:
कर्म (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootसम्+प्र+अर्थ् (धातु) → संप्रार्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; ‘having been requested’
ताःthose (women)
ताः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; pronoun nominative plural
चand
च:
सम्बन्ध (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
प्रतिशूश्रुवुःthey complied / listened
प्रतिशूश्रुवुः:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति+श्रु (धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद; ‘they listened/assented’
अञ्जसाreadily, straightaway
अञ्जसा:
अधिकरण (Manner/रीत्यधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअञ्जसा (अव्यय)
Formरीतिवाचक-अव्यय (adverb of manner)