Shloka 80
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
पौलहो ह्यतितेजश्च देवा ह्येकादशेन्तरे / सर्ववेगः सुधर्मा च देवानीकः पुरोवहः
Transliteration
paulaho hyatitejaśca devā hyekādaśentare / sarvavegaḥ sudharmā ca devānīkaḥ purovahaḥ
Translation
पौलह आणि अतितेजा—हे एकादश अंतरातील देव; तसेच सर्ववेग, सुधर्मा आणि देवानीक, जो अग्रणी आहे।
Word by Word
पौलहःPaulaha (name)
पौलहः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपौलह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हिindeed
हि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/indeed)
अतितेजाःAtitejā (name; very radiant)
अतितेजाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअतितेजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीह्यर्थ-विशेषणवत् नाम (one of great splendor)
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
देवाःgods
देवाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
हिindeed
हि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
एकादशेin the eleventh
एकादशे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeAdjective
Rootएकादश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; संख्या-विशेषण (in the eleventh)
अन्तरेin the period/interval
अन्तरे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neut.), सप्तमी, एकवचन; ‘in the interval/period’
सर्ववेगःSarvavega (name; all-speed)
सर्ववेगः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसर्व + वेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (all + speed/impulse)
सुधर्माSudharmā (name; good dharma)
सुधर्मा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसु + धर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (good + dharma)
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
देवानीकःDevānīka (name; host of gods)
देवानीकः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदेव + अनीक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘of the gods’ + host/army)
पुरोवहःPurovaha (name; leader/one who leads in front)
पुरोवहः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपुरस् + √वह् (कृदन्त; वह् धातु)
Formअव्ययीभाव-समास (पुरस् ‘in front’ + वह ‘carrying/leading’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; agent-noun sense ‘leader’