Shloka 190
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
अथात्मनि महातेजाः सर्वमादाय सर्वकृत् / ततः स वसते रात्रिं तमस्येकार्णवे जले
Transliteration
athātmani mahātejāḥ sarvamādāya sarvakṛt / tataḥ sa vasate rātriṃ tamasyekārṇave jale
Translation
मग तो महातेजस्वी सर्वकर्ता सर्व काही आपल्या आत सामावून; अंधकारमय एकार्णवाच्या जलात ती रात्रि वास करतो.
Word by Word
अथthen
अथ:
Discourse/Sequence (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरवाचक-अव्यय (sequence marker)
आत्मनिin himself
आत्मनि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
महातेजाःof great splendor
महातेजाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + तेजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महत् तेजः यस्य)
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आदायhaving taken
आदाय:
Purvakala-Kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + दा (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), पूर्वकालिक क्रिया; ‘having taken’
सर्वकृत्the maker of all
सर्वकृत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व + कृत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (सर्वं करोति इति)
ततःthereafter
ततः:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formततः-शब्दः अव्यय, क्रम/हेतु/अपादानार्थे; अत्र ‘thereafter’
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वसतेdwells/remains
वसते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formलट्-लकार, आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
रात्रिम्the night (period)
रात्रिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कालावधि-रूपेण
तमसिin darkness
तमसि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
एकार्णवेin the single ocean
एकार्णवे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootएक + अर्णव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; कर्मधारयः (एकः अर्णवः)
जलेin water
जले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन