Shloka 17
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
सुमतिः प्रमतिर्दीप्तिः समाख्यातो महो महान् / देही मुनिरिनः पोष्टा समः सत्यश्च विश्रुतः
Transliteration
sumatiḥ pramatirdīptiḥ samākhyāto maho mahān / dehī munirinaḥ poṣṭā samaḥ satyaśca viśrutaḥ
Translation
सुमती, प्रमती, दीप्ती, समाख्यात, मह, महान; देही, मुनी, रिन, पोष्टा, सम, सत्य आणि विश्रुत।
Word by Word
सुमतिःSumati (good-minded)
सुमतिः:
कर्ता (Name in list)
TypeNoun
Rootसु + मति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (सु-मति = good intellect); नाम
प्रमतिःPramati (active intellect)
प्रमतिः:
कर्ता (Name in list)
TypeNoun
Rootप्र + मति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्गपूर्वपद-समास (प्र-मति = forward/active intellect); नाम
दीप्तिःDīpti (brightness)
दीप्तिः:
कर्ता (Name in list)
TypeNoun
Rootदीप्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम
समाख्यातःSamākhyāta (well-known/named)
समाख्यातः:
कर्ता (Name in list)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-ख्या (धातु) → समाख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त/PPP)
Formक्त (PPP) used adjectivally; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम
महोgreat indeed
महो:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootमहो (अव्यय/निपात; महत्-सम्बद्ध विस्मय/सम्बोधन)
Formनिपात (particle/interjection); प्रशंसार्थ (expressing greatness)
महान्Mahān (great)
महान्:
कर्ता (Name in list)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण/नामरूपेण (as epithet/name)
देहीDehī (embodied one)
देही:
कर्ता (Name in list)
TypeNoun
Rootदेहिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; इन्-प्रत्ययान्त (possessor of body); नाम
मुनिःMuni (sage)
मुनिः:
कर्ता (Name in list)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम
इनःIna (lord—name)
इनः:
कर्ता (Name in list)
TypeNoun
Rootइन् (प्रातिपदिक; ‘lord/possessor’)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम; इन्-प्रातिपदिक (short stem)
पोष्टाPoṣṭā (nourisher)
पोष्टा:
कर्ता (Name in list)
TypeNoun
Rootपुष् (धातु) → पोष्टृ (कृदन्त-प्रातिपदिक, तृच्/agent noun)
Formतृच्-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम
समःSama (equal)
समः:
कर्ता (Name in list)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण/नामरूपेण
सत्यःSatya (truthful/true)
सत्यः:
कर्ता (Name in list)
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण/नामरूपेण
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
विश्रुतःViśruta (renowned)
विश्रुतः:
कर्ता (Name in list)
TypeAdjective
Rootश्रु (धातु) + वि (उपसर्ग) → विश्रुत (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त/PPP)
Formक्त (PPP) used adjectivally; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम