Shloka 166
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
तदा जलधराः सर्वे पूरयन्ति नभस्तलम् / ततस्ते जलदा घोरराविणो भास्करात्मकाः
Transliteration
tadā jaladharāḥ sarve pūrayanti nabhastalam / tataste jaladā ghorarāviṇo bhāskarātmakāḥ
Translation
तेव्हा सर्व जलधर मेघ आकाशमंडळ भरून टाकतात; मग ते जलद भयंकर गर्जना करणारे आणि सूर्यतेजयुक्त भासतात।
Word by Word
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Kāla-adhikaraṇa/Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
जलधराःclouds (water-bearers)
जलधराः:
कर्तृ (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootजलधर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
कर्तृ (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण
पूरयन्तिfill
पूरयन्ति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootपूरय् (धातु; पूर्/पॄ-णिच्)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; णिच्-प्रयोग (causative: 'cause to be full/fill')
नभः-तलम्the surface/expanse of the sky
नभः-तलम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootनभस् (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (object)
ततःthereupon
ततः:
सम्बन्ध (Sambandha/connector)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/हेतुवाचक (thereupon/then)
तेthey
ते:
कर्तृ (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
जलदाःclouds
जलदाः:
कर्तृ (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootजलद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; जलद = मेघ
घोर-राविणःterribly roaring
घोर-राविणः:
कर्तृ (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक) + राविन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; राविन् = 'roaring'
भास्कर-आत्मकाःsun-like, having the nature of the sun
भास्कर-आत्मकाः:
कर्तृ (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootभास्कर (प्रातिपदिक) + आत्मक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; आत्मक = 'consisting of/characterized by'