Shloka 148
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
अंबरीषमिवाभाति सर्वमप्यखिलं जगत् / सर्वमेव तदर्चिर्भिः पूर्णं जाज्वल्यते घनः
Transliteration
aṃbarīṣamivābhāti sarvamapyakhilaṃ jagat / sarvameva tadarcirbhiḥ pūrṇaṃ jājvalyate ghanaḥ
Translation
संपूर्ण अखिल जगत् जणू भट्टीसारखे प्रकाशमान दिसते; त्याच्या ज्वाळांनी परिपूर्ण असा घन अग्निपुंज सर्वत्र प्रज्वलित होतो।
Word by Word
अंबरीषम्(like) a brazier/charcoal-pan
अंबरीषम्:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootअंबरीष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; accusative singular (neuter)
इवlike, as
इव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय; indeclinable particle of comparison
आभातिshines, appears
आभाति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभा (धातु)
Formलट् (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; present indicative 3rd sg
सर्वम्all, entire
सर्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; nominative/accusative singular (neuter) used collectively
अपिalso, even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-अव्यय; indeclinable particle ‘also/even’
अखिलम्whole, complete
अखिलम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; nominative/accusative singular (neuter)
जगत्world, universe
जगत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular (neuter)
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; nominative/accusative singular (neuter)
एवindeed, just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय; indeclinable emphatic particle
तत्of that
तत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; genitive singular (neuter)
अर्चिर्भिःby flames, with rays of fire
अर्चिर्भिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootअर्चिस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; instrumental plural (neuter)
पूर्णम्filled, full
पूर्णम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपूर्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; nominative/accusative singular (neuter)
जाज्वल्यतेblazes, burns brightly
जाज्वल्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootज्वल् (धातु)
Formलिट् (परोक्ष/परिपूर्ण), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; perfect 3rd sg (middle)
घनःmass, dense blaze (lit. ‘dense one’)
घनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootघन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular (masculine)