Shloka 89
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
सुसाधयित्वा वृषलान्प्रायशस्तानधर्मिकान् / गङ्गायमुनयोर्मध्ये निष्ठां प्राप्तः सहानुगः
Transliteration
susādhayitvā vṛṣalānprāyaśastānadharmikān / gaṅgāyamunayormadhye niṣṭhāṃ prāptaḥ sahānugaḥ
Translation
बहुतेक अधार्मिक वृषलांना वश करून, तो अनुयायांसह गंगा-यमुनेच्या मध्यप्रदेशात निष्ठेला पोहोचला.
Word by Word
सु-साधयित्वाhaving well subdued/controlled
सु-साधयित्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसु (अव्यय) + साध् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund) साधयित्वा; उपसर्ग/उपपद-पूर्वक: सु- (well)
वृषलान्wicked men/outcastes
वृषलान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवृषल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (Accusative plural masculine)
प्रायशःmostly/for the most part
प्रायशः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रायशः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
तान्those
तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (Accusative plural masculine)
अधर्मिकान्unrighteous/impious
अधर्मिकान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअधर्मिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (Accusative plural masculine); विशेषण (qualifier of वृषलान्/तान्)
गङ्गा-यमुनयोःof the Ganga and Yamuna
गङ्गा-यमुनयोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक) + यमुना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग-द्वन्द्व, षष्ठी-विभक्ति, द्विवचन (Genitive dual)
मध्येin the middle/between
मध्ये:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Locative singular neuter)
निष्ठाम्steadfast state/abode/firm resolve
निष्ठाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनिष्ठा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Accusative singular feminine)
प्राप्तः(he) attained/reached
प्राप्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्राप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘having attained’
सहwith
सह:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय (preposition-like), सहार्थक (with)
अनुगःattendant/follower
अनुगः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअनुग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Nominative singular masculine)