Shloka 87
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
द्वात्रिंशे ऽभ्युदिते वर्षे प्रक्रान्तो विंशतीः समाः / विनिघ्नन्सर्वभूतानि मानवानेव सर्वशः
Transliteration
dvātriṃśe 'bhyudite varṣe prakrānto viṃśatīḥ samāḥ / vinighnansarvabhūtāni mānavāneva sarvaśaḥ
Translation
बत्तीसावे वर्ष उदयास येताच तो वीस वर्षे पुढे सरकला; आणि सर्वत्र मनुष्यांनाच—जणू सर्व भूतांनाच—संहारत राहिला.
Word by Word
द्वात्रिंशेin the thirty-second
द्वात्रिंशे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootद्वात्रिंशत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-प्रयोगे सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (द्वा + त्रिंशत्)
अभ्युदितेhaving arisen/occurred
अभ्युदिते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअभि-उदित (कृदन्त; √उद्/√इ धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘when (it) had arisen/come’
वर्षेin the year
वर्षे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
प्रक्रान्तःhaving set out/undertaken
प्रक्रान्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र-क्रम् (कृदन्त; √क्रम् धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past active participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘having set out/entered upon’
विंशतीःtwenty
विंशतीः:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootविंशति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; संख्या-विशेषण (numeral adjective)
समाःyears
समाः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘years’
विनिघ्नन्killing/destroying
विनिघ्नन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवि-निघ्न् (कृदन्त; √हन् धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; परस्मैपदी-प्रयोगः
सर्वभूतानिall beings
सर्वभूतानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व-भूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय-समासः
मानवान्humans
मानवान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
एवindeed/only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (only/indeed)
सर्वशःin every way/altogether
सर्वशः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसर्वशस् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: in every way/entirely)