Shloka 67
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
अधीयते तदा वेदाञ्छूद्रा धर्मार्थ कोविदाः / यजन्ते चाश्वमेधेन राजानः शूद्रयोनयः
Transliteration
adhīyate tadā vedāñchūdrā dharmārtha kovidāḥ / yajante cāśvamedhena rājānaḥ śūdrayonayaḥ
Translation
तेव्हा शूद्रही धर्म-अर्थात कोविद होऊन वेदांचे अध्ययन करतील; आणि शूद्रयोनीचे राजे अश्वमेध यज्ञ करतील.
Word by Word
अधीयतेis studied/recited
अधीयते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअधि√इ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
तदाthen
तदा:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
वेदान्the Vedas
वेदान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), बहुवचन
शूद्राःŚūdras
शूद्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
धर्म-अर्थ-कोविदाःskilled in dharma and artha
धर्म-अर्थ-कोविदाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक) + कोविद (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (धर्मार्थयोः कोविदाः/धर्मार्थे कोविदाः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; शूद्राः इति विशेषण
यजन्तेsacrifice/perform rites
यजन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√यज् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
अश्वमेधेनby/with the Aśvamedha (horse-sacrifice)
अश्वमेधेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअश्वमेध (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (अश्वस्य मेधः); पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन
राजानःkings
राजानः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
शूद्र-योनयःof Śūdra birth/origin
शूद्र-योनयः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशूद्र (प्रातिपदिक) + योनि (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (शूद्रस्य योनि:); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; राजानः इति विशेषण (जातिवाचक)