Shloka 28
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
वृतो महाननन्तेन प्रधानेनाव्य यात्मना / पुराणि लोकपालानां प्रवक्ष्यामि यथाक्रमम्
Transliteration
vṛto mahānanantena pradhānenāvya yātmanā / purāṇi lokapālānāṃ pravakṣyāmi yathākramam
Translation
महान तत्त्व अनंत, प्रधान व अव्यय आत्म्याने आवृत आहे. आता मी लोकपालांच्या पुरांचे यथाक्रम वर्णन करीन.
Word by Word
वृतःcovered/enveloped
वृतः:
विधेय (predicate)
TypeVerb
Rootवृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
महान्the Great (Mahat)
महान्:
कर्ता (subject)
TypeNoun
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अनन्तेनby the Infinite (Ananta)
अनन्तेन:
करण (instrument/agent)
TypeNoun
Rootअनन्त (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
प्रधानेनby Pradhāna (primordial matter)
प्रधानेन:
करण (instrument/agent)
TypeNoun
Rootप्रधान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
अव्ययात्मनाby the imperishable self
अव्ययात्मना:
करण (instrument/agent)
TypeNoun
Rootअव्यय-आत्मन् (प्रातिपदिक; अव्यय=अक्षय, आत्मन्=स्वभाव/आत्मा)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (अव्ययः आत्मा यस्य/अव्यय आत्मा)
पुराणिancient accounts/old narratives
पुराणि:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootपुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन
लोकपालानाम्of the world-guardians
लोकपालानाम्:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootलोकपाल (प्रातिपदिक; लोक + पाल)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (लोकस्य पालाः)
प्रवक्ष्यामिI shall proclaim/tell
प्रवक्ष्यामि:
क्रिया (main verb)
TypeVerb
Rootप्र- वच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future/लृट्), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
यथाक्रमम्in due order
यथाक्रमम्:
क्रियाविशेषण (manner)
TypeIndeclinable
Rootयथा-क्रम (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव)
Formअव्यय; अव्ययीभाव-समास (यथा + क्रमम्) = ‘क्रमानुसारम्’ (adverb)