Shloka 25
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
पृथिव्या मण्डलं कृत्स्नं घनतोयेन धार्यते / घनोदधिः परेणाथ धार्य्यते घनतेजसा
Transliteration
pṛthivyā maṇḍalaṃ kṛtsnaṃ ghanatoyena dhāryate / ghanodadhiḥ pareṇātha dhāryyate ghanatejasā
Translation
पृथ्वीचे संपूर्ण मंडळ घन जलाने धारण होते; आणि तो घन समुद्र, हे नाथा, परस्थ घन तेजाने धारण केला जातो.
Word by Word
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/षष्ठी), एकवचन
मण्डलम्sphere/orb
मण्डलम्:
कर्म (कर्म/Accusative object)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन
कृत्स्नम्entire, whole
कृत्स्नम्:
विशेषण (of कर्म)
TypeAdjective
Rootकृत्स्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम् (qualifier)
घनतोयेनby dense water
घनतोयेन:
करण (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootघन-तोय (प्रातिपदिक; घन=घन, तोय=जल)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/तृतीया), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (घनं तोयम्)
धार्यतेis supported/held
धार्यते:
क्रिया (verb; passive predicate)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present/लट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)
घन-उदधिःthe dense ocean
घन-उदधिः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootघन-उदधि (प्रातिपदिक; उदधि=समुद्र)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन; समासः—कर्मधारय (घनः उदधिः)
परेणby the further/other (one)
परेण:
करण (instrument/means)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/तृतीया), एकवचन; ‘अन्येन/परस्मात्’ अर्थे
अथthen/now
अथ:
सम्बन्ध (discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/सम्बन्धसूचक (particle: then/now)
धार्यतेis supported
धार्यते:
क्रिया (verb; passive predicate)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)
घनतेजसाby dense radiance/energy
घनतेजसा:
करण (instrument/means)
TypeNoun
Rootघन-तेजस् (प्रातिपदिक; तेजस्=प्रभा)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/तृतीया), एकवचन; समासः—कर्मधारय (घनं तेजः)