Shloka 148
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
सूर्येण विषुवं विद्या त्कालं सोमेन लक्षयेत् / समा रात्रिरहश्चैव यदा तद्विषुवं भवेत्
Transliteration
sūryeṇa viṣuvaṃ vidyā tkālaṃ somena lakṣayet / samā rātrirahaścaiva yadā tadviṣuvaṃ bhavet
Translation
विषुव सूर्याने ओळखावे आणि त्याचा काळ सोमाने लक्षित करावा। जेव्हा रात्र व दिवस समान होतात, तेव्हा विषुव होते।
Word by Word
सूर्येणby the Sun
सूर्येण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (Instrumental/करण), एकवचन, पुल्लिङ्ग
विषुवम्the equinox
विषुवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविषुव (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
विद्यात्one should know
विद्यात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
कालम्the time
कालम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन, पुल्लिङ्ग
सोमेनby the Moon
सोमेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन, पुल्लिङ्ग
लक्षयेत्one should determine/mark
लक्षयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootलक्ष् (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
समाःequal
समाः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, बहुवचन, स्त्रीलिङ्ग; विशेषण to रात्रयः (understood) / or predicate with रात्रिः (sense: ‘equal’)
रात्रिःnight
रात्रिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग
अहःday
अहः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअहन्/अहः (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic particle)
यदाwhen
यदा:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा/द्वितीया, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; निर्देशक-विशेषण to विषुवम्
विषुवम्equinox
विषुवम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविषुव (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
भवेत्would be / occurs
भवेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद