Shloka 84
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
देवस्य महतो यज्ञे वारुणीं बिभ्रतस्तनुम् / इत्येषो ऽनुशयो ह्यासीत्तयोर्जात्यन्तरानुगः
Transliteration
devasya mahato yajñe vāruṇīṃ bibhratastanum / ityeṣo 'nuśayo hyāsīttayorjātyantarānugaḥ
Translation
महादेवाच्या महान यज्ञात (एकाने) वारुणीस्वरूप देह धारण केली—हाच तो अनुशय/संस्कार होता, जो त्या दोघांच्या जन्मांतरापर्यंत अनुसरून राहिला.
Word by Word
देवस्यof the god
देवस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
महतःof the great
महतः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; विशेषण
यज्ञेin the sacrifice
यज्ञे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
वारुणीम्Vāruṇī (Varuṇa-related)
वारुणीम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवारुणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण
बिभ्रतःbearing/holding
बिभ्रतः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√भृ (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle); पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; ‘(of him) bearing’
तनुम्body/form
तनुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
इतिthus
इति:
Vacana-marker (उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक
एषःthis
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अनुशयःlatent impression/resentment
अनुशयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअनुशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
हिindeed/for
हि:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (causal/emphatic particle)
आसीत्was
आसीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
तयोःof the two
तयोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), द्विवचन
जाति-अन्तर-अनुगःfollowing into another birth/state
जाति-अन्तर-अनुगः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootजाति (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक) + अनुग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (जात्यन्तरम् अनुगः = following another birth/species)