Shloka 129
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
योनिर्निशाकरो यश्च अमृतात्मा प्रजापतिः / तस्मात्स पितृमान्सोमः स्मृत इङ्वत्सरात्मकः
Transliteration
yonirniśākaro yaśca amṛtātmā prajāpatiḥ / tasmātsa pitṛmānsomaḥ smṛta iṅvatsarātmakaḥ
Translation
जो योनी, निशाकर, अमृतस्वरूप प्रजापती आहे; म्हणून पितृमान सोम ‘इङ्वत्सर’ स्वरूप मानला जातो.
Word by Word
yoniḥsource/womb
yoniḥ:
Predicate-noun (विधेय-संज्ञा)
TypeNoun
Rootyoni (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
niśākaraḥnight-maker (moon)
niśākaraḥ:
Karta (कर्ता) / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootniśā (प्रातिपदिक) + kara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (niśāyāḥ karaḥ = maker of night; i.e., moon)
yaḥwho
yaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
amṛtātmāone whose nature is immortal
amṛtātmā:
Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootamṛta (प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (yasya ātmā amṛtaḥ = whose nature is immortal)
prajāpatiḥlord of creatures (Prajāpati)
prajāpatiḥ:
Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक) + pati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (prajānām patiḥ)
tasmāttherefore/from that
tasmāt:
Apadana/Hetu (अपादान/हेतु)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी, एकवचन; हेत्वर्थ (therefore/from that)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
pitṛmānhaving the Pitṛs (manes)
pitṛmān:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpitṛmat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessive adjective: having fathers/manes)
somaḥSoma (Moon)
somaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsoma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
smṛtaḥis called/remembered
smṛtaḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√smṛ (धातु) + क्त (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे विधेय (is called/remembered)
iṅvatsarātmakaḥhaving the nature of the Iṅvatsara (year-type)
iṅvatsarātmakaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootiṅvatsara (प्रातिपदिक) + ātmaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (iṅvatsarasya ātmakaḥ = having the nature of iṅvatsara)