Adhyaya 6

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सूत उवाच अभवन्दनुपुत्रास्तु वंशे ख्याता महासुराः / विप्रचित्तिप्रधा नास्ते ऽचिन्तनीयपराक्रमाः

अशा रीतीने श्रीब्रह्माण्ड महापुराणातील वायुप्रोक्त मध्यमभागाच्या तृतीय उपोद्धातपादात सूत म्हणाले— दनूच्या पुत्रांच्या वंशात प्रसिद्ध महाअसुर उत्पन्न झाले; त्यांत विप्रचित्ती प्रमुख होता, ते अचिंत्य पराक्रमाचे होते.

Verse 2

सर्वे लब्धवराश्चैव ते तप्ततपसस्तथा / सत्यसंधाः पराक्रान्ताः क्रूरा मायाविनश्च ते

ते सर्व वरप्राप्त, तपाने तप्त; सत्यसंकल्प, पराक्रमी, क्रूर आणि मायावी होते।

Verse 3

महाबलास्ते जवना ब्रह्मिष्ठा ये च साग्नयः / कीर्त्यमानान्मया सर्वान्प्राधान्येन निबोधत

ते जवन महाबलवान, ब्रह्मनिष्ठ आणि अग्निसहित; मी ज्यांचा कीर्तन करीत आहे, त्यांना प्रधानत्वाने ऐका।

Verse 4

द्विमूर्द्धा शंबरश्चैव तथा शङ्कुरथो विभुः / शङ्कुकर्णो विपादश्च गविष्ठो दुन्दुभिस्तथा

द्विमूर्द्धा, शंबर, तसेच विभु शंकुरथ; शंकुकर्ण, विपाद, गविष्ठ आणि दुन्दुभिही.

Verse 5

अयोमुखस्तु मघवान्कपिलो वामनो मयः / मरीचिरसिपाश्चैव महा मायो ऽशिरा भृशी

अयोमुख, मघवान, कपिल, वामन, मय; तसेच मरीचि, रसिप, महा-माय, अशिरा, भृशीही.

Verse 6

विक्षोभश्च सुकेतुश्च केतुवीर्यशताह्वयौ / इन्द्रजिद्विविदश्चैव तथा भद्रश्च देवजित्

विक्षोभ, सुकेतु, केतुवीर्य व शताह्वय; इन्द्रजित, विविद, तसेच भद्र आणि देवजितही.

Verse 7

एकचक्रो महा बाहुस्तारकश्च महाबलः / वैश्वानरः पुलोमा च प्रापणो ऽथ महाशिराः

एकचक्र, महाबाहु, तारक (महाबलवान), वैश्वानर, पुलोमा, प्रापण आणि महाशिरा—हे (असुर) होते.

Verse 8

स्वर्भानुर्वृषपर्वा च पुरुण्डश्च महासुरः / धृतराष्ट्रश्च सूर्यश्चचन्द्रमा इन्द्रतापनः

स्वर्भानु, वृषपर्वा, पुरुण्ड हा महासुर, धृतराष्ट्र, सूर्य, चंद्रमा आणि इंद्रतापन—हे (असुर) होते.

Verse 9

सूक्ष्मश्चैव निचन्द्रश्च चूर्णनाभो महागिरिः / असिलोमा सुकेशश्च शठश्च मूलकोदरः

सूक्ष्म, निचंद्र, चूर्णनाभ, महागिरी, असिलोमा, सुकेश, शठ आणि मूलकोदर—हे (असुर) होते.

Verse 10

जम्भो गगनमूर्द्धा चकुंभमानो महोदकः / प्रमदो ऽद्मश्च कुपथो ह्यश्वग्रीवश्च वीर्यवान्

जम्भ, गगनमूर्धा, कुंभमान, महोदक, प्रमद, अद्म, कुपथ आणि वीर्यवान अश्वग्रीव—हे (असुर) होते.

Verse 11

वैमृगः सविरूपाक्षः सुपथश्च हला हलौ / अक्षो हिरण्मयश्चैव शतग्रीवश्च शंबरः

वैमृग, सविरूपाक्ष, सुपथ, हला, हल, अक्ष, हिरण्मय, शतग्रीव आणि शंबर—हे (असुर) होते.

Verse 12

शरभः श्वलभश्चैव सूर्याचन्द्रमसावुभौ / असुराणां स्मृतावेतौ सुराणां च प्रभाविणौ

शरभ व श्वलभ—हे दोघे सूर्य-चंद्रासारखे मानले गेले; असुरांना स्मरणीय आणि सुरांना प्रभावकारी आहेत.

Verse 13

इति पुत्रा दनोर्वंशप्रधानाः परिकीर्त्तिताः / तेषामपरिसंख्येयं पुत्रपौत्रमनन्तकम्

अशा रीतीने दनूच्या वंशातील प्रमुख पुत्र सांगितले; त्यांच्या पुत्र-पौत्रांची संख्या अपरिमित, अनंत आहे.

Verse 14

इत्येत असुराः तक्रान्ता दैतेया दानवास्तथा / सुत्वानस्तु स्मृता दैत्या असुत्वानो दनोः सुताः

अशा प्रकारे हे असुर—दैत्य व दानव—कथन झाले; ‘सुत्वान’ हे दैत्य म्हणून स्मृत, आणि ‘असुत्वान’ हे दनूचे पुत्र मानले गेले.

Verse 15

इमे च वंशानुगता दनोः पुत्रान्वयाः स्मृताः / एकाक्षेश्वप्रभारिष्टः प्रलंबनरकावपि

हेही दनूच्या पुत्रांच्या परंपरेतील वंशज म्हणून स्मृत आहेत—एकाक्ष, एष्वप्रभ, आरिष्ट, तसेच प्रलंब व नरकही.

Verse 16

इन्द्रबाधनकेशी च पुरुषः शेषवानुरुः / गरिष्ठश्च गवाक्षश्च तालकेतुश्च वीर्यवान्

इंद्रबाधन, केशी, पुरुष, शेषवान, उरु, गरिष्ठ, गवाक्ष आणि वीर्यवान तालकेतु—हेही (त्या वंशात) सांगितले आहेत.

Verse 17

एते मनुष्या वध्यास्तु दनुपुत्रान्वयाः स्मृताः / दैत्यदानवसंयोगे जाता भीमपराक्रमाः

हे मनुष्य वध करण्यास योग्य आहेत, ते दनुच्या पुत्रांचे वंशज मानले जातात. दैत्य आणि दानवांच्या संयोगातून जन्मलेले हे अत्यंत पराक्रमी आहेत.

Verse 18

सिंहिकायामथोत्पन्ना विप्रचित्तेः सुता इमे / सैंहिकेयाः समाख्याताश्चतुर्दश महासुराः

विप्रचित्तीपासून सिंहिकेच्या पोटी हे पुत्र जन्माला आले. हे चौदा महासुर 'सैंहिकेय' म्हणून प्रसिद्ध आहेत.

Verse 19

शलश्च शलभश्चैव सव्यसिव्यस्तथैव च / इल्वलो नमुचिश्चैव वातापिस्तु सुपुञ्जिकः

शल आणि शलभ, सव्य आणि सिव्य, इल्वल आणि नमुचि, वातापि आणि सुपुञ्जिक.

Verse 20

रहकल्पः कालनाभो भौमश्च कनकस्तथा / राहुर्ज्येष्ठस्तु तेषां वै सूर्यचन्द्रप्रमर्द्दनः

रहकल्प, कालनाभ, भौम आणि कनक. त्यांच्यामध्ये राहु सर्वात ज्येष्ठ आहे, जो सूर्य आणि चंद्राला ग्रासणारा आहे.

Verse 21

इत्योते सिंहिकापुत्रा देवैरपि दुरासदाः / दारुणाभिजनाः क्रूराः सर्वे ब्रह्महणश्च ते

अशा प्रकारे हे सिंहिकेचे पुत्र देवांनाही जिंकण्यास कठीण आहेत. ते भयंकर कुळातील, क्रूर आणि सर्व ब्रह्महत्या करणारे आहेत.

Verse 22

दश तानि सहस्राणिसैंहिकेया गणाः स्मृताः / निहता जामदग्न्येन भार्गवेण बलीयसा

सैंहिकेयांचे ते दहा सहस्र गण म्हणून स्मरणात आहेत; बलवान भार्गव जामदग्न्य (परशुराम) यांनी त्यांचा संहार केला।

Verse 23

स्वर्भानोस्तु प्रभा कन्या पुलोम्नस्तु शची सुता / उपदानवी सदस्याथ शर्मिष्ठा वृषपर्वणः

स्वर्भानूची कन्या प्रभा, आणि पुलोमनची कन्या शची; उपदानवी सभासद होती, तसेच वृषपर्वाची कन्या शर्मिष्ठा।

Verse 24

पुलोमा कालिका चैव वैश्वानरसुते उभे / प्रभायां नहुषः पुत्रो जयन्तस्तु शचीसुतः

पुलोमा आणि कालिका—या दोघी वैश्वानराच्या कन्या होत्या; प्रभेपासून नहुषाचा पुत्र झाला, आणि शचीपासून जयंत झाला।

Verse 25

पुरुं जज्ञे ऽथ शर्मिष्ठा दुष्यन्तसुपदानवी / वैश्वानरसुते एते पुलोमा कालका तथा

मग शर्मिष्ठेपासून पुरु जन्मला; ती दुष्यंताची उपदानवी (पत्नी) होती. हे सर्व वैश्वानराच्या कन्या—पुलोमा व कालका देखील।

Verse 26

बह्वपत्ये उभे कन्ये मारीचस्य परिग्रहः / तयोः पुत्रसहस्राणि षष्टिर्दानवपुङ्गवाः

बहुसंतानवती त्या दोन्ही कन्या मरीचीच्या पत्नी झाल्या; त्या दोघींपासून साठ सहस्र पुत्र—दानवांतील श्रेष्ठ—उत्पन्न झाले।

Verse 27

चतुर्दश तथान्यानि हिरण्यपुरवासिनाम् / पौलोमाः कालकेयाश्च दानवाः सुमरा बलाः

हिरण्यपुरात वसणाऱ्या दानवांचे चौदा आणि आणखीही गण होते—पौलोम, कालकेय आणि बलवान सुमर।

Verse 28

अवध्या देवतानां ते निहताः सव्यमाचिना / मयस्य जाता रंभायां पुत्राः षट् च महाबलाः

ते देवतांना अवध्य होते, तरी सव्यमाचीने त्यांचा वध केला; रंभेपासून मयाचे सहा महाबली पुत्र झाले।

Verse 29

मायावी दुन्दुभिश्चैव पुत्रश्च महिषस्तथा / कालिकश्चाजकर्णश्चकन्या मन्दोदरी तथा

मायावी, दुन्दुभि, तसेच पुत्र महिष; आणि कालिक, अजकर्ण; तसेच कन्या मंदोदरी।

Verse 30

दैत्यानां दानवानां च सर्ग एष प्रकीर्त्तितः / अनायुषायाः पुत्रास्ते स्मृताः पञ्च महाबलाः

दैत्य व दानवांचा हा सर्ग वर्णिला आहे; अनायुषेचे पाच महाबली पुत्र स्मरणात आहेत।

Verse 31

अररुर्बलवृत्रौ च विज्वरश्च वृषस्तथा / अररोस्तनयः क्रूरो धुन्धुर्नाम महासुरः

अररु, बलवृत्र, विज्वर आणि वृष; तसेच अररचा क्रूर पुत्र ‘धुन्धु’ नावाचा महासुर होता।

Verse 32

निहतः कुवलाश्वेन उत्तङ्कवचनाद्बिले / बलपुत्रौ महावीर्यौं तेजसाप्रतिमावुभौ

उत्तंकाच्या वचनाने बिळात कुवलाश्वाने बलाचे दोन पुत्र निहत केले; ते दोघेही महावीर्य व तेजाने अनुपम होते।

Verse 33

निकुंभश्चक्रवर्मा च स कर्णः पूर्वजन्मनि / विजरस्यापि पुत्रौ द्वौ कालकश्च खरश्च तौ

निकुंभ आणि चक्रवर्मा—पूर्वजन्मी तोच कर्ण होता; विजराचेही दोन पुत्र होते—कालक आणि खर।

Verse 34

वृषस्य तु पुनः पुत्राश्चत्वारः क्रूरकर्मणः / श्राद्धादो यज्ञहा चैव ब्रह्महा पशुहा तथा

वृषाचे पुन्हा चार पुत्र होते, क्रूर कर्म करणारे—श्राद्धाद, यज्ञहा, ब्रह्महा आणि पशुहा।

Verse 35

क्रान्ता ह्यनायुषः पुत्रा वृत्र स्यापि निबोधत / जज्ञिरे ऽसुमहाघोरा वृत्रस्येन्द्रेण युध्यता

अनायुषाचे पुत्र पराक्रमी होते; वृत्राविषयीही ऐका. इंद्राशी युद्ध करत असताना वृत्रापासून अत्यंत घोर असुर उत्पन्न झाले।

Verse 36

बका नाम समाख्याता राक्षसाः सुमहाबलाः / शतं तानि सहस्राणि महेन्द्रानुचराः स्मृताः

‘बका’ नावाने प्रसिद्ध ते राक्षस अतिशय बलवान होते; त्यांची संख्या शत-सहस्र होती आणि ते महेंद्राचे अनुचर मानले गेले.

Verse 37

सर्वे ब्रह्मविदः सौम्या धार्मिकाः सूक्ष्ममूर्त्तयः / प्रजास्वन्तर्गताः सर्वे निवसंति क्रुधावृताः

ते सर्व ब्रह्मविद्, सौम्य, धर्मनिष्ठ व सूक्ष्ममूर्ती आहेत। ते सर्व प्रजांच्या अंतःकरणात अंतर्भूत होऊन, क्रोधाने आच्छादित राहतात।

Verse 38

क्रोधा त्वप्रतिमान्पुत्रान् जज्ञे वै गायनोत्तमान् / सिद्धः पूर्णश्च वह्वीच पूर्णाशश्चैव वीर्यवान्

क्रोधा हिने अनुपम, श्रेष्ठ गायक असे पुत्र उत्पन्न केले—सिद्ध, पूर्ण, वह्वी आणि पराक्रमी पूर्णाश।

Verse 39

ब्रह्मचारी शतगुणः सुपर्णश्चैव मप्तमः / विश्वावसुश्च भानुश्च सुचन्द्रो दशमस्तथा / इत्येते देवगन्धर्वाः क्रोधायाः परिरीर्त्तिताः

ब्रह्मचारी, शतगुण, सातवा सुपर्ण; तसेच विश्वावसु, भानु आणि दहावा सुचंद्र—हे क्रोधाचे देवगंधर्व म्हणून कीर्तित आहेत।