Shloka 43
Pushkarākṣa’s Battle with Rāma Jāmadagnya (Bhārgava) — Astras and the Fall of a Prince
Devanagari script
यस्य प्रभावानुगृहीत ओजसा तिरश्चकारा खिललोकपालकान् / यदास्य हृद्येष महानुभावो दत्तः प्रयातो न हि दर्शनं तदा
Transliteration
yasya prabhāvānugṛhīta ojasā tiraścakārā khilalokapālakān / yadāsya hṛdyeṣa mahānubhāvo dattaḥ prayāto na hi darśanaṃ tadā
Translation
ज्याच्या प्रभावाने अनुगृहीत तेजाने दत्तांनी सर्व लोकपालांनाही तुच्छ केले होते—तोच महानुभाव दत्त जेव्हा त्याच्या हृदयातून निघून गेले, तेव्हा त्यांचे दर्शन राहिले नाही.
Word by Word
yasyawhose/of whom
yasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्धे (relative pronoun)
prabhāva-anugṛhītaḥfavored by (his) power
prabhāva-anugṛhītaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootprabhāva (प्रातिपदिक) + anugṛhīta (कृदन्त; anu-√grah क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (prabhāvena anugṛhītaḥ)
ojasāby vigor/energy
ojasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootojas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
tiraścakāraoverpowered/put down
tiraścakāra:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Roottiras-√kṛ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
akhila-loka-pālakānthe guardians of all worlds
akhila-loka-pālakān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootakhila (प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक) + pālaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (akhilānāṃ lokānāṃ pālakān)
yadāwhen
yadā:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyadā (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal conjunction: when)
asyaof him
asya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
hṛdiin (his) heart
hṛdi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roothṛd (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
eṣaḥthis (one)
eṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निर्देशार्थक
mahā-anubhāvaḥthe great-souled one
mahā-anubhāvaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + anubhāva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (mahān anubhāvaḥ)
dattaḥDatta
dattaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdatta (कृदन्त; √dā क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नामवत् (proper name: Datta)
prayātaḥdeparted/gone away
prayātaḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/भाव)
TypeAdjective
Rootpra-√yā (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (understood: abhavat/āsīt)
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
hiindeed/for
hi:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
darśanamsight/vision (of him)
darśanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdarśana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (here: object of implied verb ‘was (there)’)
tadāthen
tadā:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (then/at that time)