Shloka 20
Pushkarākṣa’s Battle with Rāma Jāmadagnya (Bhārgava) — Astras and the Fall of a Prince
Devanagari script
नानाशस्त्रसमाकीर्णं नानारत्नपरिच्छदम् / दशनल्वप्रमाणं च शतवाजियुतं नृपः
Transliteration
nānāśastrasamākīrṇaṃ nānāratnaparicchadam / daśanalvapramāṇaṃ ca śatavājiyutaṃ nṛpaḥ
Translation
तो नृप अनेक शस्त्रांनी भरलेला व नानाविध रत्नांनी अलंकृत होता; त्याचा रथ दशनाल्व-प्रमाणाचा आणि शंभर घोड्यांनी युक्त होता.
Word by Word
nānā-śastra-samākīrṇamfilled with various weapons
nānā-śastra-samākīrṇam:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of implied object (Karma/कर्म)
TypeAdjective
Rootnānā (अव्यय) + śastra (प्रातिपदिक) + sam-ā-kṛ (धातु) → samākīrṇa (कृदन्त)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); कृदन्त-भूतकृदन्त/क्त (past passive participle) ‘samākīrṇa’ = ‘filled, strewn’; समासः—तत्पुरुषः (नानाशस्त्रैः समाकीर्णम्)
nānā-ratna-paricchadamhaving various jewels as adornment/covering
nānā-ratna-paricchadam:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of implied object (Karma/कर्म)
TypeAdjective
Rootnānā (अव्यय) + ratna (प्रातिपदिक) + paricchada (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); समासः—तत्पुरुषः (नानारत्नैः परिच्छदः यस्य/यत्)
daśa-nalva-pramāṇamof the measure of ten nalvas
daśa-nalva-pramāṇam:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of implied object (Karma/कर्म)
TypeAdjective
Rootdaśa (प्रातिपदिक) + nalva (प्रातिपदिक; मापनविशेषः) + pramāṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); समासः—द्विगु (संख्यापूर्वकः) ‘दशनल्व’ = ‘ten nalvas’ as measure; pramāṇa = measure/extent
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध) / connective
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction/particle (समुच्चयबोधक अव्यय)
śata-vāji-yutamfurnished with a hundred horses
śata-vāji-yutam:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of implied object (Karma/कर्म)
TypeAdjective
Rootśata (प्रातिपदिक) + vājin (प्रातिपदिक) + yuta (कृदन्त; √yu/युज् ‘to join’/युत ‘joined, furnished’)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); कृदन्त ‘yuta’ = furnished with; समासः—तत्पुरुषः (शतवाजिभिः युतम्)
nṛpaḥthe king
nṛpaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)