Adhyaya 18

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे तिथिश्राद्धवर्णनं नाम सप्तदशो ऽध्यायः // १७// बृहस्पतिरुवाच यमस्तु यानि श्राद्धानि प्रोवाच शशबिन्दवे / तानि मे शृणु कार्याणि नक्षत्रेषु पृथक् पृथक्

अशा प्रकारे श्रीब्रह्माण्ड महापुराणातील वायुप्रोक्त मध्यभाग, तृतीय उपोद्धातपाद, श्राद्धकल्प यातील ‘तिथिश्राद्धवर्णन’ नावाचा सतरावा अध्याय. बृहस्पती म्हणाले—यमाने शशबिंदूस जे जे श्राद्ध सांगितले, ते माझ्याकडून ऐका; नक्षत्रांनुसार वेगवेगळे करावयाचे आहे.

Verse 2

श्राद्धं यः कृत्तिकायोगं कुरुते सततं नरः / अग्नीनाधाय स स्वर्गे राजते सुदृढव्रतः

जो मनुष्य कृत्तिका-योगात सतत श्राद्ध करतो, तो अग्नींची स्थापना करून दृढव्रती होऊन स्वर्गात शोभून दिसतो.

Verse 3

अपत्यकामो रोहिण्यां सौम्ये तेजस्विना भवेत् / प्रायशः क्रूरकर्माणि आर्द्रायां श्राद्धमाचरन्

अपत्याची इच्छा असलेला रोहिणीत श्राद्ध केल्यास सौम्य व तेजस्वी होतो. पण आर्द्रेत श्राद्ध आचरल्यास तो बहुधा क्रूर कर्मांकडे वळतो.

Verse 4

क्षेत्रभागी भवेत्पुत्री श्राद्धं कृत्वा पुनर्वसौ / पुष्टिकामः पुनस्तिष्ये श्राद्धं कुर्वीत मानवः

पुनर्वसूत श्राद्ध केल्यास कन्येला पैतृक क्षेत्र/जमिनीचा हिस्सा मिळतो. आणि जो पुष्टीची इच्छा करतो, त्याने तिष्य (पुष्य) नक्षत्रात पुन्हा श्राद्ध करावे.

Verse 5

आश्लेषासु पितॄनर्चन्वीरान्पुत्रानवाप्नुयात् / जातीनां भवति श्रेष्ठो मघासु श्राद्धमाचरन्

आश्लेषा नक्षत्रात पितरांचे अर्चन केल्यास मनुष्याला वीर पुत्र प्राप्त होतात. आणि मघा नक्षत्रात श्राद्ध केल्यास तो आपल्या जातीमध्ये श्रेष्ठ ठरतो.

Verse 6

फाल्गुनीषु पितॄनर्चन्सौभाग्यं लभते नरः / प्रदानशीलः सापत्य उत्तरासु करोति यः

फाल्गुनी नक्षत्रांत पितरांचे अर्चन केल्यास मनुष्य सौभाग्य प्राप्त करतो. आणि उत्तराफाल्गुनी इत्यादीत दानशील होऊन श्राद्ध करणारा संतानसहित समृद्ध होतो.

Verse 7

संसत्सु मुख्यो भवति हस्ते ऽभ्यर्च्य पितॄनपि / चित्रायां चैव यः कुर्यात्पश्येद्रूपवतः सुतान्

हस्त नक्षत्रात पितरांचे अर्चन केल्यास मनुष्य सभांमध्ये प्रमुख होतो. आणि चित्रा नक्षत्रात श्राद्ध करणारा रूपवान पुत्रांना पाहतो.

Verse 8

स्वातिना चैव यः कुर्याद्वाणिज्ये लाभमाप्नुयात् / पुत्रार्थी तु विशाखासु श्राद्धमीहेत मालवः

स्वाती नक्षत्रात श्राद्ध केल्यास व्यापारात लाभ होतो. आणि पुत्राची इच्छा असणाऱ्याने विशाखा नक्षत्रात श्राद्ध करण्याचा प्रयत्न करावा.

Verse 9

अनुराधासु कुर्वाणो नरश्चक्रं प्रवर्त्तयेत् / आधिपत्यं भवेच्छ्रेष्ठं ज्येष्ठायां सततं तु यः

अनुराधा नक्षत्रात श्राद्ध करणारा प्रभाव व समृद्धीचा चक्र प्रवर्तित करतो. आणि जो ज्येष्ठा नक्षत्रात सतत श्राद्ध करतो, त्याला श्रेष्ठ आधिपत्य मिळते.

Verse 10

मूलेनारोग्यमिच्छन्ति ह्याषाढासु महद्यशः / उत्तरासु तु कुर्वाणो वीतशोको भवेन्नरः

मूळाने आरोग्याची इच्छा होते; आषाढात महान यश मिळते. उत्तराषाढेत करणारा पुरुष शोकमुक्त होतो.

Verse 11

श्रवणेन तु लोकेषु प्राप्नुयात्परमां गतिम् / राज्यभागी धनिष्ठासु प्राप्नुया द्विपुलं धनम्

श्रवण नक्षत्रात केल्यास लोकांत परम गती मिळते. धनिष्ठेत केल्यास राज्याचा भाग मिळून दुप्पट धन प्राप्त होते.

Verse 12

श्राद्धनिर्जितलोकश्च वेदान् सांगानवाप्नुयात् / नक्षत्रैर्वारुणैः कुर्वन्भिषक्सिद्धिमवाप्नुयात्

श्राद्धाने लोक जिंकून वेद अंगांसह प्राप्त होतात. वारुण नक्षत्रांत केल्यास वैद्यकविद्येची सिद्धी मिळते.

Verse 13

पूर्वप्रौष्ठ पदे कुर्वन्विन्देताजीविकान्बहून् / उत्तरास्वनतिक्रम्य विन्देद्गा वै सहस्रशः

पूर्वप्रोष्ठपदेत केल्यास अनेक उपजीविका मिळतात. उत्तराषाढेत नियम न मोडता केल्यास हजारो गायी मिळतात.

Verse 14

बहुकुप्यकृतं द्रव्यं विन्देत्कुर्वन्सुरेवतीम् / अश्वानश्वयुजा भक्तो भरण्यां साधुसत्तमः

सुरेवतीत केल्यास अनेक भांड्यांत साठवलेले द्रव्य मिळते. अश्वयुजात भक्तास घोडे मिळतात; भरणीत तो साधूंमध्ये श्रेष्ठ होतो.

Verse 15

इमं श्राद्धविधिं कुर्वञ्छशबिन्दुर्महीमिमाम् / कृत्स्नां बलेन सो ऽक्लिष्ठो लभ्ध्वा च प्रशशास ह

हा श्राद्धविधी आचरित शशबिंदूने आपल्या बळाने कष्टाविना ही संपूर्ण पृथ्वी मिळविली आणि नंतर तिचे उत्तम शासन केले.