Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

Nṛsiṁhadeva Appears from the Pillar and Slays Hiraṇyakaśipu

ततोऽभिपद्याभ्यहनन्महासुरो रुषा नृसिंहं गदयोरुवेगया । तं विक्रमन्तं सगदं गदाधरो महोरगं तार्क्ष्यसुतो यथाग्रहीत् ॥ २५ ॥

tato ’bhipadyābhyahanan mahāsuro ruṣā nṛsiṁhaṁ gadayoruvegayā taṁ vikramantaṁ sagadaṁ gadādharo mahoragaṁ tārkṣya-suto yathāgrahīt

त्यानंतर महाअसुर हिरण्यकशिपू क्रोधाने पेटून प्रचंड वेगाने गदा घेऊन नृसिंहदेवांवर धावून गेला व प्रहार करू लागला. पण गदाधारी भगवान नृसिंहदेवांनी त्याला गदेसह असे पकडले, जसे गरुड मोठ्या सर्पाला पकडतो।

ततःthen
ततः:
Kala (काल/Sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्/अनन्तरम् (then/thereupon)
अभिपद्यhaving rushed at
अभिपद्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootअभि+√पद् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund/absolutive) — ‘having approached/attacked’
अभ्यहनत्struck
अभ्यहनत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि+√हन् (धातु)
Formलङ्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘struck’
महासुरःthe great demon
महासुरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमहा-असुर (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः — महान् असुरः
रुषाwith anger
रुषा:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootरुष्/रुषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; भाववाचक — ‘with anger’
नृसिंहम्Nṛsiṁha
नृसिंहम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootनृसिंह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
गदयाwith a mace
गदया:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootगदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
उरुवेगयाwith tremendous force
उरुवेगया:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउरु-वेग (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषण (गदायाः) — कर्मधारयः ‘great-speed(ed)’
तम्him
तम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
विक्रमन्तम्advancing
विक्रमन्तम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि+√क्रम् (धातु)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle) — ‘striding/advancing’
सगदम्holding a mace
सगदम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस-गद (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः/बहुव्रीहि-सदृश प्रयोगः — ‘with a mace’
गदाधरःthe mace-bearer (Viṣṇu)
गदाधरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगदा-धर (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः — गदां धरतीति
महोरगम्a great serpent
महोरगम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमहा-उरग (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः — महान् उरगः
तार्क्ष्यसुतःGaruḍa’s son
तार्क्ष्यसुतः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतार्क्ष्य-सुत (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः — तार्क्ष्यस्य (गरुडस्य) सुतः
यथाas
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानवाचक
अग्रहीत्seized
अग्रहीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√ग्रह् (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘seized’
N
Nṛsiṁhadeva
H
Hiraṇyakaśipu
G
Garuḍa (Tārkṣya-suta)

FAQs

This verse shows that even when Hiraṇyakaśipu attacks with full force, Lord Nṛsiṁha remains unconquerable and effortlessly seizes him, like Garuḍa overpowering a serpent.

The comparison emphasizes decisive superiority—Garuḍa naturally dominates snakes, and similarly the Lord naturally dominates demonic power, regardless of the demon’s strength or weapons.

When confronted by fear or aggression, a devotee remembers that divine protection is stronger than any threat; faith and steadiness can replace panic, because the Lord is ultimately in control.