Shloka 27
Brahmacarya and Vānaprastha Duties; Gradual Dissolution of Bodily Identity
वाचमग्नौ सवक्तव्यामिन्द्रे शिल्पं करावपि । पदानि गत्या वयसि रत्योपस्थं प्रजापतौ ॥ २६ ॥ मृत्यौ पायुं विसर्गं च यथास्थानं विनिर्दिशेत् । दिक्षु श्रोत्रं सनादेन स्पर्शेनाध्यात्मनि त्वचम् ॥ २७ ॥ रूपाणि चक्षुषा राजन् ज्योतिष्यभिनिवेशयेत् । अप्सु प्रचेतसा जिह्वां घ्रेयैर्घ्राणं क्षितौ न्यसेत् ॥ २८ ॥
vācam agnau savaktavyām indre śilpaṁ karāv api padāni gatyā vayasi ratyopasthaṁ prajāpatau
त्यानंतर वाणी व वाक्-इंद्रिय अग्नीत अर्पण करावे; शिल्पकौशल्य व दोन्ही हात इंद्राला द्यावेत; गमनशक्तीसह पाय भगवान विष्णूला; रतीसह उपस्थ प्रजापतीला; पायु व विसर्जनशक्ती यथास्थान मृत्युला. श्रवणेंद्रिय व शब्द दिशांच्या अधिदेवतांना; स्पर्शासह त्वचा वायूला; दृष्टीसह रूप सूर्याला; वरुणासह जिभ जलाला; आणि अश्विनीकुमारांसह घ्राण व गंधविषय पृथ्वीला अर्पण करावे।
FAQs
This verse describes a disciplined inner withdrawal: assigning bodily functions to their cosmic controllers and merging the senses back into their subtle sources, cultivating detachment and God-centered remembrance.
Parīkṣit was preparing for imminent death; Śukadeva instructs him in a yogic method of detachment that supports steady concentration for hearing and remembering Bhagavān.
Practice sense-discipline: reduce distraction, consciously redirect hearing and touch away from agitation and toward sādhana—especially śravaṇa (hearing) and smaraṇa (remembrance) of the Lord.