Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

Mahārāja Sagara, Kapila Muni, and the Deliverance of the Sixty Thousand Sons

तत्रासीनं मुनिं वीक्ष्य कपिलाख्यमधोक्षजम् । अस्तौत् समाहितमना: प्राञ्जलि: प्रणतो महान् ॥ २० ॥

tatrāsīnaṁ muniṁ vīkṣya kapilākhyam adhokṣajam astaut samāhita-manāḥ prāñjaliḥ praṇato mahān

तेथे घोड्याजवळ बसलेले कपिल नावाचे मुनी—अधोक्षज विष्णूंचे अवतार—यांना पाहून महात्मा अंशुमान एकाग्र मनाने हात जोडून नमस्कार करून स्तुती करू लागला।

tatrathere
tatra:
Adhikarana (अधिकरण/Locative sense)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
āsīnamsitting
āsīnam:
Karma (कर्म/Object-qualifier)
TypeAdjective
Root√ās (आस् धातु) + āsīna (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; मुनिम् इति विशेषणम्
munimthe sage
munim:
Karma (कर्म/Object of vīkṣya)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
vīkṣyahaving seen
vīkṣya:
Kriya (क्रिया/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Root√īkṣ (ईक्ष् धातु) + vi-
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक-क्रिया (having seen)
kapila-ākhyamnamed Kapila
kapila-ākhyam:
Karma (कर्म/Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootkapila (प्रातिपदिक) + ākhyā (प्रातिपदिक)
Formउपपद-तत्पुरुष/नामधारक: कपिल इति आख्या यस्य; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; मुनिम् इति विशेषणम्
adhokṣajamAdhokṣaja (the transcendent Lord)
adhokṣajam:
Karma (कर्म/Object-qualifier)
TypeNoun
Rootadhokṣaja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; मुनिम् इति विशेषणरूपेण (epithet)
astautpraised
astaut:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√stu (स्तु धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन
samāhita-manāḥwith concentrated mind
samāhita-manāḥ:
Karta (कर्ता/subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootsam-ā-√dhā (धा धातु) + samāhita (कृदन्त) + manas (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि: समाहितं मनः यस्य; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषणम्
prāñjaliḥwith folded hands
prāñjaliḥ:
Karta (कर्ता/subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootprāñjali (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृविशेषणम् (hands folded)
praṇataḥbowed down
praṇataḥ:
Karta (कर्ता/subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootpra-√nam (नम् धातु) + praṇata (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषणम्
mahāngreat
mahān:
Karta (कर्ता/subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृविशेषणम्
K
Kapila
A
Adhokṣaja

FAQs

This verse shows the proper approach: first behold the Lord’s presence, then offer respectful obeisances with folded hands and pray with a composed, attentive mind.

Adhokṣaja means the Supreme Lord who is beyond the reach of material senses; the verse identifies Kapila not merely as a sage but as the transcendent Lord.

Before seeking guidance or spiritual insight, cultivate humility, quiet the mind, and approach with respect—listening and praying rather than demanding or arguing.