Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

Yayāti, Devayānī, Śarmiṣṭhā, and the Exchange of Youth: The Unsatisfied Nature of Desire

अयजद् यज्ञपुरुषं क्रतुभिर्भूरिदक्षिणै: । सर्वदेवमयं देवं सर्ववेदमयं हरिम् ॥ ४८ ॥

ayajad yajña-puruṣaṁ kratubhir bhūri-dakṣiṇaiḥ sarva-devamayaṁ devaṁ sarva-vedamayaṁ harim

राजा ययातीने अनेक यज्ञ केले आणि ब्राह्मणांना विपुल दक्षिणा देऊन यज्ञपुरुष हरि—जो सर्व देवांचा आश्रय व सर्व वेदांचा लक्ष्य आहे—यांची आराधना केली।

ayajathe worshipped/sacrificed
ayajat:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√yaj (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), परस्मैपद (Parasmaipada), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
yajña-puruṣamthe Lord of sacrifice (Yajña-Puruṣa)
yajña-puruṣam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootyajña (प्रातिपदिक) + puruṣa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (determinative); पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
kratubhiḥwith rites/sacrifices
kratubhiḥ:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootkratu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural)
bhūri-dakṣiṇaiḥwith abundant sacrificial gifts
bhūri-dakṣiṇaiḥ:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootbhūri (प्रातिपदिक) + dakṣiṇā (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; (बहु-दक्षिणा = having abundant fees/gifts); स्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural); विशेषण of ‘kratubhiḥ’
sarva-devamayamconsisting of all the gods
sarva-devamayam:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + deva (प्रातिपदिक) + maya (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण of ‘devam/harim’
devamthe God
devam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
sarva-vedamayamconsisting of all the Vedas
sarva-vedamayam:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + veda (प्रातिपदिक) + maya (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण of ‘harim’
harimHari (Vishnu)
harim:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
Y
Yajña-puruṣa
H
Hari

FAQs

This verse states that the ultimate recipient and indwelling reality of sacrifice is the Supreme Lord Himself—Yajña-puruṣa—who is Hari.

Because all devas derive their powers from the Supreme Lord; worship offered to Him reaches the root of all divine administrations.

Offer your work and resources to God-centered purposes and give generously in charity; the spirit of sacrifice and giving purifies intention and strengthens devotion.