Mantra 3

Sukta 118

Sanskrit (Devanagari)

इन्द्रमिद् देवतातय इन्द्रं प्रयत्यऽध्वरे। इन्द्रं समीके वनिनो हवामह इन्द्रं धनस्य सातये

IAST Transliteration

índram íd devátātaye índraṃ prayatỳ ádhvare | índraṃ samīké vaníno havāmahe índraṃ dhánasya sātáye

English Translation (Griffith/Whitney)

Indra alone for godly succour; Indra at the forward-going in the rite. Indra, in the encounter, the gain-seekers call; Indra for the winning of wealth.

Translation

दैवी साहाय्यासाठी इंद्रच; यज्ञातील पुढे जाणाऱ्या प्रयत्नातही इंद्रच. संघर्षात लाभ शोधणारे इंद्राला हाक मारतात; धन-प्राप्तीसाठी (आम्ही) इंद्राचे आवाहन करतो.

Word by Word

• इन्द्रम्: Indra (as the one invoked)
• इन्द्रम्: कर्म (हवामहे इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• इत्: indeed / just
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात)

• देवतायते: is regarded as divine / is sought as a deity
• देवतायते: —
• Type: Verb
• Root: देवताय (धातु: देवताय्/देवतायते = देवतां इच्छति/देवतां मन्यते)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म (प्रयत्यध्वरे इत्यत्र लक्ष्य/विषय)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• प्रयति: in the setting-forth / at the departure (for the rite)
• प्रयति: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: प्रयति (प्रातिपदिक)

• अध्वरे: in the sacrifice / rite
• अध्वरे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अध्वर (प्रातिपदिक)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म (हवामहे इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• समीके: in the encounter / in the meeting (battle)
• समीके: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: समीक (प्रातिपदिक)

• वनिनः: the winners / those who seek to win (victors)
• वनिनः: कर्तृ (हवामहे इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: वनिन् (प्रातिपदिक)

• हवामहे: we invoke / we call upon
• हवामहे: —
• Type: Verb
• Root: ह्वा (धातु; आत्मनेपद: हवामहे)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म (हवामहे इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• धनस्य: of wealth
• धनस्य: सम्बन्ध (सातये इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: धन (प्रातिपदिक)

• सातये: for winning / for attainment
• सातये: सम्प्रदान (उद्देश्य/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: साति (प्रातिपदिक; √सो/सा ‘to win, gain’ इत्यस्मात् भाव/क्रिया-नाम)

Attribution

Rishi: RV-derived attribution (AV 20 borrowing); r̥ṣi per RV source-hymn.

Devata: Indra

Chandas: RV meter (likely Triṣṭubh); confirm via RV parallel.

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From invocation for aid to battle-ready confidence and assured gain.","listener_experience":"Rallying, focused, strengthened will; sense of backing in both ritual and worldly contest.","intensity":7}