Shloka 8

यत् तु पृच्छसि भूपाल कथम् आराध्यते हि सः तद् अहं सकलं तुभ्यं कथयामि निबोध मे

yat tu pṛcchasi bhūpāla katham ārādhyate hi saḥ tad ahaṃ sakalaṃ tubhyaṃ kathayāmi nibodha me

ഹേ ഭൂപാലാ, നീ ചോദിക്കുന്നത്—അവനെ എങ്ങനെ ആരാധിക്കണം എന്നത്—അത് മുഴുവനായി ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു; ശ്രദ്ധയോടെ ഗ്രഹിക്കൂ।

यत्what
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
तुbut
तु:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (contrastive particle)
पृच्छसिyou ask
पृच्छसि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√पृच्छ् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन
भूपालO king
भूपाल:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभूपाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः भूः + पाल (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘भूमेः पालः’)
कथम्how
कथम्:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्न-अव्यय (interrogative adverb)
आराध्यतेis worshipped
आराध्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√राध् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), कर्मणि-प्रयोग (Passive), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
सःhe (Vishnu)
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सकलम्entire, complete
सकलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
तुभ्यम्to you
तुभ्यम्:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन
कथयामिI tell
कथयामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कथ् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन
निबोधunderstand, take note
निबोध:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-√बुध् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
मेof me / my
मे:
Shashthi-Sambandha (Genitive/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (Genitive/Dative), एकवचन; अत्र षष्ठी (of me)

Sage Parāśara (addressing Maitreya, with 'bhūpāla' as an honorific in the received reading)

Concept: भगवदाराधन-प्रकारः शास्त्रतः वक्तव्यः; जिज्ञासा-श्रवणेन विधिज्ञानं सिद्ध्यति।

Vedantic Theme: Dharma

Application: उपासना-विधौ स्वेच्छाचारं न कृत्वा, परम्परा-शास्त्र-आचार्य-निर्देशं श्रवणपूर्वकं अनुसरेत्।

Vishishtadvaita: उपासना ‘विधि’रूपेण—भगवद्भक्ति आचार-समन्विता इति (धर्म-भक्ति-ऐक्य)।

Vishnu Form: Vasudeva

Bhakti Type: Dasya

V
Vishnu
S
Sage Parāśara
M
Maitreya
K
King (bhūpāla)

FAQs

This verse marks a transition into explicit instruction: worship is presented as a knowable, teachable path by which the seeker approaches Vishnu as the supreme object of devotion.

He frames the teaching as a direct response to a disciple’s inquiry—promising a complete account—showing the Purana’s method: question, authoritative exposition, and practical guidance.

Vishnu is implied as the singular, worthy recipient of worship—an emphasis consistent with Vaishnava philosophy where the Supreme Lord is approached through reverent devotion and understanding.