Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

विष्ण्वाराधन-फलम् तथा वर्णधर्माः

Worship of Vishnu through Varṇa-dharma

फलं चाराधिते विष्णौ यत् पुंसाम् अभिजायते स चाह पृष्टो यत् तेन तन् मैत्रेयाखिलं शृणु

phalaṃ cārādhite viṣṇau yat puṃsām abhijāyate sa cāha pṛṣṭo yat tena tan maitreyākhilaṃ śṛṇu

മൈത്രേയാ, സമഗ്രമായി കേൾക്കുക—പരമപ്രഭുവായ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിച്ചാൽ മനുഷ്യന് ഏതു ഫലം ജനിക്കുമോ, ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ അവൻ അതേ തന്നെയായി പ്രസ്താവിച്ചു।

फलम्result, fruit
फलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
आराधितेwhen (he is) worshipped
आराधिते:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeVerb
Rootआ-राध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), सप्तमी-एकवचन; नपुंसक/पुं/स्त्री—सप्तमी एकवचन रूप (locative singular)
विष्णौin/with regard to Vishnu
विष्णौ:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
यत्which
यत्:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
पुंसाम्of men
पुंसाम्:
Shashthi-Sambandha (Genitive/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपुंस्/पुम्स् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन
अभिजायतेarises, is produced
अभिजायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-√जन् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
आहsaid
आह:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अह्/√ब्रू (धातु; ‘आह’ इति परोक्षभूत-रूप)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
पृष्टः(having been) asked
पृष्टः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Root√पृच्छ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यत्what
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
तेनby him/therefore
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
मैत्रेयO Maitreya
मैत्रेय:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमैत्रेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
अखिलम्entire, all
अखिलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifier)
शृणुhear, listen
शृणु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन

Sage Parashara (continuing his narration to Maitreya, referring to a prior question-and-answer context)

Speaker: Parasara

Topic: फलम्—विष्ण्वाराधनस्य कः परिणामः (worship of Vishnu and its fruits)

Teaching: Devotional

Quality: authoritative

Concept: विष्ण्वाराधनस्य यत् फलं साधकस्य भवति, तदेव शास्त्रतः निरूप्यते।

Vedantic Theme: Dharma

Application: उपास्यदेवता-विष्णोः प्रति श्रद्धया आराधनं कृत्वा, फलविषये शास्त्रीयमार्गदर्शनं श्रवणेन गृह्णीयात्।

Vishishtadvaita: परः पुमान् विष्णुः इति—परब्रह्मस्य सगुण-व्यक्तिरूपेण उपास्यत्वं सूचितम्।

Vishnu Form: Para-Brahman

Bhakti Type: Shanta

V
Vishnu
M
Maitreya

FAQs

This verse frames the teaching that worship of Vishnu is efficacious and yields definite results; the Purana proceeds to specify what outcomes arise from devotion to the Supreme Lord.

He presents the explanation as a direct response to a question—indicating an authoritative, dialogue-based transmission where the fruits of Vishnu’s worship are enumerated and clarified for Maitreya.

Vishnu is treated as the supreme object of worship whose grace governs outcomes; the verse signals a Vaishnava framework where ultimate sovereignty and beneficence rest in Vishnu.