Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

नग्न-परिभाषा तथा देव-स्तोत्रपूर्वक मायामोह-उत्पत्ति

Defining ‘Nagna’ and the Devas’ Hymn Leading to Māyāmoha

हर्षप्रायम् असंसर्गि गतिमद् गमनादिषु सिद्धात्मंस् तव यद् रूपं तस्मै सिद्धात्मने नमः

harṣaprāyam asaṃsargi gatimad gamanādiṣu siddhātmaṃs tava yad rūpaṃ tasmai siddhātmane namaḥ

സദാ ഹർഷപ്രായവും, സംസർഗ്ഗസ്പർശമില്ലാത്തതും, എങ്കിലും ഗമനാദി പ്രവർത്തികളിൽ ഗതിയുള്ളതുമായ നിന്റെ സിദ്ധാത്മ രൂപത്തിന് നമസ്കാരം; ആ സിദ്ധ, സ്വയംസിദ്ധ തത്ത്വത്തിന് ഞാൻ പ്രണാമം ചെയ്യുന്നു.

हर्षप्रायम्mostly joyful
हर्षप्रायम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहर्ष (प्रातिपदिक) + प्राय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; (विशेषण) — हर्ष-प्राय (mostly joy)
असंसर्गिunattached
असंसर्गि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ (निषेध) + संसर्गिन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; (विशेषण) — without contact/association
गतिमत्having movement
गतिमत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगति (प्रातिपदिक) + मतुप् (प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; (विशेषण) — possessing motion
गमनादिषुin going and other (acts)
गमनादिषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगमन (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, बहुवचन; ‘गमन-आदि’ (going etc.)
सिद्धात्मन्of perfected nature
सिद्धात्मन्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसिद्ध (कृदन्त, √सिध् निष्पत्तौ, क्त) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; (विशेषण) — सिद्धः आत्मा यस्य (perfected in nature)
तवyour
तव:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी विभक्ति, एकवचन
यत्which
यत्:
Visheshya (Correlative/यद्-तद् सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन
रूपम्form
रूपम्:
Karma/Visheṣya (Object/विषय)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन
तस्मैto that (one)
तस्मै:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी विभक्ति, एकवचन
सिद्धात्मनेto the perfected-souled (form)
सिद्धात्मने:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootसिद्ध (कृदन्त, √सिध्, क्त) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय — सिद्धः आत्मा (the perfected-souled one)
नमःsalutation
नमः:
Prayojana/भाव (Salutation)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (निपात) — नमः

Sage Parāśara (teaching Maitreya; hymn of praise to Vishnu as the Siddhātman)

V
Vishnu

FAQs

It expresses the doctrine that the Supreme remains untouched by worldly contact while still exercising real agency in sustaining and directing the cosmos.

Through praise: the Supreme is inherently blissful, free from association, yet capable of purposeful action—indicating transcendence without denying divine governance.

Vishnu is affirmed as the perfected, self-established Supreme Reality whose essential nature is bliss and sovereignty, supporting a Vaishnava view of God as both beyond and within cosmic activity.