Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

रुद्रसर्गः (नीललोहितः), अष्टनाम-स्थान-परिवारः, श्री-नारायणयोः अभेदव्याप्तिः

स्रष्टा विष्णुर् इयं सृष्टिः श्रीर् भूमिर् भूधरो हरिः संतोषो भगवांल् लक्ष्मीस् तुष्टिर् मैत्रेय शाश्वती

sraṣṭā viṣṇur iyaṃ sṛṣṭiḥ śrīr bhūmir bhūdharo hariḥ saṃtoṣo bhagavāṃl lakṣmīs tuṣṭir maitreya śāśvatī

സ്രഷ്ടാവ് വിഷ്ണുവാണ്; ഈ പ്രകടമായ ലോകം അവന്റെ സൃഷ്ടി തന്നെയാണ്. അവൻ തന്നെയാണ് ശ്രീ, അവൻ തന്നെയാണ് ഭൂമി; ഭൂധരൻ ഹരിയാണ്. അവൻ തന്നെയാണ് സന്തോഷം; ഹേ മൈത്രേയ, ലക്ഷ്മി അവന്റെ ശാശ്വത തൃപ്തിയും സ്ഥിരമായ പൂർണ്ണതയും ആകുന്നു.

sraṣṭācreator
sraṣṭā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Root√sṛj (धातु) + -tṛ (कृत्)
Formकर्तृवाचक-तृन्-प्रत्ययान्त (agent noun), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
viṣṇuḥViṣṇu
viṣṇuḥ:
Predicate nominal (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
iyamthis (she)
iyam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
sṛṣṭiḥcreation
sṛṣṭiḥ:
Predicate nominal (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootsṛṣṭi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
śrīḥŚrī
śrīḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
bhūmiḥearth
bhūmiḥ:
Predicate nominal (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootbhūmi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
bhū-dharaḥearth-bearer (supporter)
bhū-dharaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhū (प्रातिपदिक) + dhara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (bhūṃ dharati iti)
hariḥHari
hariḥ:
Predicate nominal (समानााधिकरण)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
saṃtoṣaḥcontentment
saṃtoṣaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃtoṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
bhagavānthe Blessed Lord
bhagavān:
Predicate nominal (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
lakṣmīḥLakṣmī
lakṣmīḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootlakṣmī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
tuṣṭiḥsatisfaction
tuṣṭiḥ:
Predicate nominal (समानााधिकरण)
TypeNoun
Roottuṣṭi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
maitreyaO Maitreya
maitreya:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmaitreya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
śāśvatīeverlasting
śāśvatī:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootśāśvata (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; tuṣṭiḥ इति विशेषण

Sage Parāśara (speaking to Maitreya)

V
Vishnu
L
Lakshmi (Shri)
B
Bhumi (Earth)

FAQs

This verse teaches Vishnu’s immanence: He is not only the maker of the cosmos but also present as its very substance and sustaining order.

Parāśara presents Lakṣmī (Śrī) as eternally associated with the Lord—His abiding fulfillment (tuṣṭi), not a temporary or separate power.

Vishnu is affirmed as the Supreme Reality who creates, pervades, and supports all—while remaining the blessed sovereign (Bhagavān) with Śrī.