Previous Verse
Next Verse

Shloka 82

ध्रुवस्य तपः — देवमायाविघ्नाः, विष्णोर्दर्शनम्, स्तुतिः, ध्रुवस्थानप्रदानम्

आधारभूतं जगतः सर्वेषाम् उत्तमोत्तमम् प्रार्थयामि प्रभो स्थानं त्वत्प्रसादाद् अतो ऽव्ययम्

ādhārabhūtaṃ jagataḥ sarveṣām uttamottamam prārthayāmi prabho sthānaṃ tvatprasādād ato 'vyayam

ഹേ പ്രഭോ! നിന്റെ പ്രസാദം കൊണ്ടുമാത്രം ഞാൻ ആ അവ്യയമായ സ്ഥാനത്തെ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു—അത് സകലോത്തമങ്ങളിൽ പരമോത്തമവും സർവ്വജഗത്തിന്റെ ആധാരവുമാകുന്നു।

आधारभूतम्having become the support; foundational
आधारभूतम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootआधार (प्रातिपदिक) + भूत (कृदन्त; √भू धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; भूत-प्रत्ययान्त (क्त) कृदन्त, विशेषणरूपेण
जगतःof the world
जगतः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; सर्वनाम-विशेषण
उत्तमोत्तमम्the best of the best; supremely excellent
उत्तमोत्तमम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण (अतिशयार्थे)
प्रार्थयामिI request; I pray for
प्रार्थयामि:
Kriya (Action)
TypeVerb
Root√अर्थ् (धातु) उपसर्गः प्र-; प्रार्थय (णिजन्त)
Formलट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपदम्
प्रभोO Lord
प्रभो:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
स्थानम्abode; state; place
स्थानम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
त्वत्प्रसादात्from your grace
त्वत्प्रसादात्:
Hetu/Apadana (Cause/Source)
TypeNoun
Rootत्वत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्रसाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (त्वत्-प्रसादः)
अतःtherefore; hence
अतः:
Sambandha (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः: अव्यय-क्रियाविशेषण/निपात (therefore/then)
अव्ययम्imperishable; undecaying
अव्ययम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअव्यय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण

Sage Parāśara (instructing Maitreya; verse voiced as a prayer/hymnic utterance within the narration)

V
Vishnu

FAQs

It denotes liberation-oriented attainment of Vishnu’s supreme, undecaying state/abode—the highest reality beyond cosmic change, sought through devotion and divine grace.

This verse highlights that the supreme station is obtained primarily through the Lord’s favor (tvatprasāda), implying surrender and devotion as decisive, not mere worldly merit.

Vishnu is presented as the ultimate foundation of the universe and the highest of all realities, establishing Him as the Supreme Lord whose grace grants the final, imperishable goal.