Shloka 53
Rules of Purity (Shauca) — Rules of Purity (Śauca), Permissible Foods, and the Duties of the Householder and Forest-Dweller
देवालयं चैत्यतरुं चतुष्पथं विद्याधिकं चापि गुरुं प्रदक्षिणम् माल्यान्नपानं वसनानि यत्नतो नान्यैर्धृतांश्चापि हि धारयेद् बुधः // वम्प्_14.52 स्नायाच्छिरःस्नानतया च नित्यं न कारणं चैव विना निशासु ग्रहोपरागे स्वजनापयाते मुक्त्वा च जन्मर्क्षगते शशङ्के
devālayaṃ caityataruṃ catuṣpathaṃ vidyādhikaṃ cāpi guruṃ pradakṣiṇam mālyānnapānaṃ vasanāni yatnato nānyairdhṛtāṃścāpi hi dhārayed budhaḥ // VamP_14.52 snāyācchiraḥsnānatayā ca nityaṃ na kāraṇaṃ caiva vinā niśāsu grahoparāge svajanāpayāte muktvā ca janmarkṣagate śaśaṅke
ബുദ്ധിമാൻ ദേവാലയം, ചൈത്യവൃക്ഷം, ചതുഷ്പഥം (ചൗരസ്ത), വിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ, ഗുരു—ഇവരുടെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണം. മറ്റുള്ളവർ ധരിച്ച മാലകൾ, ഉച്ഛിഷ്ട അന്നപാനം, മറ്റുള്ളവർ ഉപയോഗിച്ച വസ്ത്രങ്ങൾ എന്നിവ ശ്രദ്ധയോടെ ധരിക്കരുത്. നിത്യമായി ശിരസ്സ്നാനം ചെയ്യണം; യുക്ത കാരണമില്ലാതെ രാത്രിയിൽ കുളിക്കരുത്—ഗ്രഹണസമയത്ത്, സ്വജനമരണാനന്തര ശോകകാലത്ത്, കൂടാതെ ചന്ദ്രൻ ജന്മനക്ഷത്രത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ മാത്രം ഒഴിവുണ്ട്.
{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
The verse codifies everyday dharma as embodied reverence: honoring sacred loci (temple/tree/crossroads), honoring living embodiments of dharma (guru, the learned), and maintaining personal integrity through purity and restraint (avoiding others’ used items). It frames discipline (niyama) as a support for sattva and social harmony.
This passage is best classified under ancillary dharma-śāstra style instruction rather than the five hallmark topics; it aligns loosely with ‘ācāra’ material that often accompanies Vamśānucarita and tīrtha-māhātmya sections, but it is not directly Sarga/Pratisarga/Vaṃśa/Manvantara/Vaṃśānucarita.
Pradakṣiṇā symbolizes placing the sacred at one’s center (moving around it in a rightward, auspicious orientation). The cautions about night-bathing and used items emphasize boundaries that protect ritual potency (tejas) and mental clarity, while the eclipse and birth-star exceptions acknowledge liminal times that demand special observance.