HomeVamana PuranaAdh. 14Shloka 1
Next Verse

Shloka 1

Rules of Purity (Shauca)Rules of Purity (Śauca), Permissible Foods, and the Duties of the Householder and Forest-Dweller

इती श्रीवामनपुराणे त्रयोदशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः अहिंसा सत्यमस्तं दानं क्षान्तिर्दमः शमः अकार्पण्यं च शौचं च तपश्च रजनीचर

itī śrīvāmanapurāṇe trayodaśo 'dhyāyaḥ ṛṣaya ūcuḥ ahiṃsā satyamastaṃ dānaṃ kṣāntirdamaḥ śamaḥ akārpaṇyaṃ ca śaucaṃ ca tapaśca rajanīcara

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു—ഹേ രജനീചരാ! അഹിംസ, സത്യം, ആസ്തിക്യം (ശ്രദ്ധ), ദാനം, ക്ഷമ, ദമം, ശമം, അകാര്പണ്യം, ശൗചം, തപസ്—ഇവയാണ് ധർമ്മത്തിന്റെ അംശങ്ങൾ.

इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्ति निपात (quotative particle)
श्री-वामन-पुराणेin the Śrī Vāmana Purāṇa
श्री-वामन-पुराणे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + वामन (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; नामधेय-समास (श्रीवामनपुराण)
त्रयोदशःthirteenth
त्रयोदशः:
Karta (कर्ता/subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रयोदश (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अध्यायः इति विशेष्यस्य विशेषणम् (ordinal)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
ऋषयःthe sages
ऋषयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्
अहिंसाnon-violence
अहिंसा:
Karta (कर्ता/Predicate-nominative)
TypeNoun
Rootअहिंसा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धर्म-गुणवाचक
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karta (कर्ता/Predicate-nominative)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अस्तम्firm/established (as read)
अस्तम्:
Karta (कर्ता/qualifier)
TypeAdjective
Rootअस्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'सत्यम्' इत्यस्य विशेषणम्; अर्थः: 'स्थिरम्/निश्चितम्' (textual reading uncertain)
दानम्charity/giving
दानम्:
Karta (कर्ता/Predicate-nominative)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
क्षान्तिःforbearance/patience
क्षान्तिः:
Karta (कर्ता/Predicate-nominative)
TypeNoun
Rootक्षान्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दमःself-control
दमः:
Karta (कर्ता/Predicate-nominative)
TypeNoun
Rootदम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शमःtranquility
शमः:
Karta (कर्ता/Predicate-nominative)
TypeNoun
Rootशम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अकार्पण्यम्non-miserliness/generosity
अकार्पण्यम्:
Karta (कर्ता/Predicate-nominative)
TypeNoun
Rootअकार्पण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
शौचम्purity/cleanliness
शौचम्:
Karta (कर्ता/Predicate-nominative)
TypeNoun
Rootशौच (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
तपःausterity
तपः:
Karta (कर्ता/Predicate-nominative)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
रजनीचरO night-wanderer (rākṣasa)
रजनीचर:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootरजनीचर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
Ṛṣis (sages) addressing Sukeśi (a rākṣasa king/leader)
DharmaEthics (Sādhāraṇa-dharma)Cāturāśramya framework

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

The text foregrounds universal virtues (sādhāraṇa-dharma) as the foundation of righteous life, notable for being taught even to a rākṣasa—implying dharma is not confined to birth but to conduct.

This passage is best classified under dharma-upadeśa within narrative instruction; it is adjacent to Vamśānucarita/Manvantara-style teaching sections rather than sarga/pratisarga proper, functioning as normative guidance embedded in the Purāṇic frame.

By addressing a ‘night-roamer’ with a list of virtues, the Purāṇa symbolically asserts that inner transformation is possible for all beings; ethical light can be brought into ‘night’ (tamas) through disciplines like śama, dama, and tapas.