Vamana Purana — Nara-Narayana's Tapas, Shloka 45
Nara-Narayana’s Tapas, Indra’s Temptation, and the Burning of Kama: The Origin of Ananga and the Shiva-Linga Episode
तं चापि भूयो मदनो जघान विजृण्भणास्त्रेण ततो विजृम्भे ततो भृशं कामशरैर्वितुन्नो विजृम्भमाणः परितो भ्रमंश्च
taṃ cāpi bhūyo madano jaghāna vijṛṇbhaṇāstreṇa tato vijṛmbhe tato bhṛśaṃ kāmaśarairvitunno vijṛmbhamāṇaḥ parito bhramaṃśca
പിന്നെ മദനൻ അവനെ വീണ്ടും ‘വിജൃംഭണ’ അസ്ത്രംകൊണ്ട് പ്രഹരിച്ചു; അപ്പോൾ അവൻ ജംഭിക്കാനും/തളരാനും തുടങ്ങി. തുടർന്ന് കാമന്റെ ശരങ്ങളാൽ കഠിനമായി കുത്തേറ്റവൻ, വീണ്ടും വീണ്ടും ജംഭിച്ചുകൊണ്ട് എല്ലാദിക്കുകളിലും അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞു।
{ "primaryRasa": "raudra", "secondaryRasa": "hasya", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
Desire (kāma) overpowers not only through ‘pain’ (śara, arrow) but through confusion and loss of steadiness (vijṛmbhaṇa, reeling). The teaching is vigilance: when the mind is made to ‘yawn’ (dull) and wander, discernment collapses.
Narrative episode (Carita) within a larger story-cycle; not a creation/dissolution passage. It functions as dramatic illustration of dharma’s adversaries (inner or outer) using force and delusion.
The ‘Vijṛmbhaṇa’ effect symbolizes tamas (dullness) induced by uncontrolled desire: lethargy, distraction, and circular wandering. Kāma’s arrows are the sharp impulses; the astra is the dulling fog—together they depict bondage.