Shloka 10
Jabali Bound by the Monkey — Jabali Bound by the Monkey: Nandayanti’s Ordeal and the Yamuna–Hiranyavati Sacred Corridor
Devanagari script
तस्मिन् महाश्रमे पुण्ये स्थाप्य देववतीं कपिः न्यमञ्जत स कालिन्द्यां पश्यतो दानवस्य हि
Transliteration
tasmin mahāśrame puṇye sthāpya devavatīṃ kapiḥ nyamañjata sa kālindyāṃ paśyato dānavasya hi
Translation
ആ പുണ്യമായ മഹാശ്രമത്തിൽ കപി ദേവവതിയെ സ്ഥാപിച്ച്, ദാനവൻ നോക്കി നിൽക്കേ കാലിന്ദിയിൽ മുങ്ങി സ്നാനം ചെയ്തു.
Word by Word
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (loc. sg.)
महाश्रमेin the great hermitage
महाश्रमे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहा + आश्रम (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय: महान् आश्रमः; पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (m. loc. sg.)
पुण्येholy
पुण्ये:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (m. loc. sg.); विशेषण
स्थाप्यhaving placed
स्थाप्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootस्था (धातु) + णिच् (causative) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्यय (gerund) causative: ‘स्थापयित्वा/placing’
देववतीम्Devavatī (name)
देववतीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेववती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (f. acc. sg.); विशेष-नाम
कपिःthe monkey
कपिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकपि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (m. nom. sg.)
न्यमञ्जतimmersed/bathed (himself/ her)
न्यमञ्जत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमञ्ज् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), आत्मनेपद; प्रथम-पुरुष, एकवचन; उपसर्ग: नि- (न्य्-आदेश)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (m. nom. sg.)
कालिन्द्याम्in the Kālindī (Yamunā)
कालिन्द्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकालिन्दी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (f. loc. sg.); यमुनानाम
पश्यतःwhile (he) was watching / of the watching one
पश्यतः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootपश्यत् (कृदन्त; दृश्-धातु शतृ)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ) ‘पश्यत्’; पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (m. gen. sg.)
दानवस्यof the demon
दानवस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (m. gen. sg.)
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात-अव्यय (particle) कारण/अवधारणार्थ
Speakers
Narrator voice within the Purāṇic frame (chapter narrative)
Primary Deities
ShivaVishnu
Key ThemesRiver-bathing (snāna) as purification/transitionPratiṣṭhā/establishment of a figure (Devavatī)Tīrtha landscape as narrative engineWitnessing/adversarial presence (dānava as onlooker)
Verse Rasa (Emotional Flavour)
{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }