Vamana Purana — Chanda & Munda Discover Katyayani, Shloka 30
Chanda and Munda Discover Katyayani; Mahishasura’s Proposal and the Vishnu-Panjara Protection
स्त्रीरत्नमग्र्यं भवती च कन्या प्राप्तो ऽस्मि शैलं तव कारणेन तस्माद् भजस्वेह जगत्पतिं मां पतिस्तवार्हे ऽस्मि विभुः प्रभुश्च // वम्प्_20.29 पुलस्त्य उवाच/ इत्येवमुक्ता दितिजेन दुर्गा कात्यायनी प्राह मयस्य पुत्रम् सत्यं प्रभुर्दानवराट् पृथिव्यां सत्यं च युद्धे विजितामराश्च
strīratnamagryaṃ bhavatī ca kanyā prāpto 'smi śailaṃ tava kāraṇena tasmād bhajasveha jagatpatiṃ māṃ patistavārhe 'smi vibhuḥ prabhuśca // VamP_20.29 pulastya uvāca/ ityevamuktā ditijena durgā kātyāyanī prāha mayasya putram satyaṃ prabhurdānavarāṭ pṛthivyāṃ satyaṃ ca yuddhe vijitāmarāśca
നീ സ്ത്രീകളിൽ അഗ്ര്യമായ രത്നം, കന്യകയും ആകുന്നു. നിന്റെ കാരണത്താൽ ഞാൻ ഈ പർവ്വതത്തിലെത്തി. അതിനാൽ ഇവിടെ എന്നെ—ജഗത്പതിയെ—സ്വീകരിക്ക; ഞാൻ നിന്റെ ഭർത്താവാകാൻ യോഗ്യൻ, പരാക്രമിയും പ്രഭുവുമാണ്. പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ദിതിജൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ദുർഗ്ഗ കാത്യായനി മായയുടെ പുത്രനോട്: സത്യമേ, നീ ഭൂമിയിൽ ദാനവരുടെ രാജാവും ശക്തനായ പ്രഭുവും ആകുന്നു; യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാരെ ജയിച്ചതും സത്യമേ എന്നു പറഞ്ഞു।
{ "primaryRasa": "shringara", "secondaryRasa": "vira", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
Power and conquest are acknowledged as facts, yet they do not by themselves establish moral entitlement. The Goddess’ response (continued in the next verses) redirects the proposal into the framework of dharma—socially recognized norms (here, śulka) must be honored even by the mighty.
This is best classified under Vaṃśānucarita / narrative of lineages and their episodes (daitya-related story), rather than cosmogenesis (sarga) or dissolution (pralaya). It is an embedded dialogue within the Purāṇic narrative frame (Pulastya’s telling).
Kātyāyanī’s poised acknowledgment of daitya power symbolizes dharma’s capacity to ‘contain’ raw force. The epithet jagatpati used by the daitya is rhetorically grand, but the narrative implicitly contrasts self-proclaimed sovereignty with legitimacy grounded in right conduct.