HomeVamana PuranaAdh. 17Shloka 48
Previous Verse
Next Verse

Vamana Purana — Vishnu's Sleep (Ashunya-Shayana), Shloka 48

The Caturmasya Observances and the Rite of Vishnu’s Sleep (Aśūnya-Śayana) and Shiva’s Monthly Vows

नैवेद्यं सघृतं दद्यात् ताम्रपात्रे गुडोदनम् दक्षिणां च द्विजातिभ्यो नैवेद्यसहितां मुने वासोयुगं प्रीणयेच्च रुद्रमुच्चार्य नामतः

naivedyaṃ saghṛtaṃ dadyāt tāmrapātre guḍodanam dakṣiṇāṃ ca dvijātibhyo naivedyasahitāṃ mune vāsoyugaṃ prīṇayecca rudramuccārya nāmataḥ

നെയ്യോടുകൂടിയ നൈവേദ്യം അർപ്പിക്കണം—താമ്രപാത്രത്തിൽ ഗുഡോദനം (ശർക്കര ചേർത്ത അന്നം). ഹേ മുനേ, ദ്വിജന്മാർക്ക് നൈവേദ്യസഹിതം ദക്ഷിണ നൽകണം. കൂടാതെ രുദ്രന്റെ നാമങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച് വസ്ത്രയുഗം സമർപ്പിച്ച് അവനെ പ്രസന്നനാക്കണം.

नैवेद्यम्food offering (naivedya)
नैवेद्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnaivedya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
स-घृतम्with ghee
स-घृतम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa (उपसर्ग/अव्यय) + ghṛta (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (सहित-भाव: घृतेन सहितम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; नैवेद्यस्य विशेषण
दद्यात्should give/offer
दद्यात्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdā (धातु)
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
ताम्र-पात्रेin a copper vessel
ताम्र-पात्रे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roottāmra + pātra (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (ताम्रं पात्रम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
गुड-ओदनम्rice with jaggery
गुड-ओदनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootguḍa + odana (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (गुडयुक्त ओदनः); पुल्लिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
दक्षिणाम्fee/gift (dakṣiṇā)
दक्षिणाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdakṣiṇā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
द्वि-जातिभ्यःto the twice-born (Brahmins)
द्वि-जातिभ्यः:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootdvi + jāti (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (द्विजातिः = द्विजः); पुल्लिङ्ग, चतुर्थी (सम्प्रदान), बहुवचन
नैवेद्य-सहिताम्together with the naivedya
नैवेद्य-सहिताम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnaivedya + sahita (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त)
Formतत्पुरुष (नैवेद्येन सहिता); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; दक्षिणायाः विशेषण
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
वासः-युगम्a pair of garments
वासः-युगम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvāsaḥ (प्रातिपदिक) + yuga (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (वाससां युगम्/द्वयं); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
प्रीणयेत्should please/satisfy (offer to please)
प्रीणयेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootprī (धातु) + ṇic (णिच्)
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच्-प्रयोजक (to please/satisfy)
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
रुद्रम्Rudra (Śiva)
रुद्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrudra (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
उच्चार्यhaving uttered
उच्चार्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootud-car (धातु) + ल्यप्
Formकृदन्त (ल्यप्/क्त्वान्त अव्ययभाव); पूर्वकाले (having uttered/recited)
नामतःby name
नामतः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootnāmatas (अव्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb); ‘नाम्ना/नामतः’ (by name)
Pulastya to Nārada (typical Vamana Purana dialogue framework; not explicit in the given excerpt)
Rudra (Shiva)
ShaivismVrata/RitualsDāna (gifting/dakṣiṇā)Nāma-japa (name-recitation)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "vira", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

Worship is completed by generosity and social obligation: offerings to the deity are paired with giving (dakṣiṇā) to learned recipients, integrating devotion with dāna-dharma.

This is dharma/ācāra instruction (vrata-vidhi and dāna), not cosmology or genealogy; it functions as practical religious law embedded in the Purāṇic narrative frame.

Copper vessels are ritually valued for purity; ghee and sweet rice symbolize nourishment and auspicious offering. Rudra’s satisfaction through nāma-utterance and cloth-gift emphasizes both mantra (sound) and dāna (substance) as complementary modes of propitiation.