Adhyaya 34

അർജുനൻ കൂടുതൽ കേൾക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ നദീതീരത്തിലെ തീർത്ഥങ്ങൾ, അവയുടെ സംഗമങ്ങൾ, അവിടെയുള്ള സ്നാനവും പൂജയും നൽകുന്ന പ്രത്യേക ഫലങ്ങളും ഋഷിയോട് ചോദിക്കുന്നു. ഭരദ്വാജൻ ക്രമമായി പറയുന്നു—ആദ്യം അഗസ്ത്യതീർത്ഥം; അത് ഗുരുപാപങ്ങളെയും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു. തുടർന്ന് അഗസ്ത്യൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ച അഗസ്ത്യേശ്വര ലിംഗം; നദിയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് പിന്നെ പൂജ ചെയ്താൽ യജ്ഞസമമായ മഹാപുണ്യം ലഭിക്കും. മകരസംക്രാന്തി കാലം ശുഭസ്നാനസമയം എന്നു സൂചിപ്പിച്ച് ആ കാലത്ത് അഗസ്ത്യേശദർശനത്തിന് പ്രത്യേക ഫലം പറയുന്നു. അടുത്തതായി ദേവ–ഋഷി–പിതൃ തീർത്ഥങ്ങളുടെ ത്രയം വരുന്നു; അവിടെ സ്നാനവും വിധിപൂർവക തർപ്പണവും ചെയ്താൽ ‘ഋണത്രയം’ (ദേവ, ഋഷി, പിതൃ കടങ്ങൾ) നീങ്ങുമെന്നു പറയുന്നു. പിന്നെ നദിസംഗമങ്ങൾ—സുവർണമുഖരി–വേണാ സംഗമം, സുവർണമുഖരി–വ്യാഘ്രപദാ സംഗമം—ഓരോന്നും പുണ്യവർധക കേന്ദ്രങ്ങളായി ചിത്രീകരിക്കുന്നു. അവസാനം ശംഖതീർത്ഥവും ശംഖമുനി പ്രതിഷ്ഠിച്ച ശംഖേശനും പരിചയപ്പെടുത്തി, ദർശനം–സ്നാനം–തീർത്ഥജലപാനം എന്നിവയുടെ സംയുക്ത ശക്തിയാൽ വൃഷഭാചല പ്രദേശത്തേക്ക് നീങ്ങുന്ന ഭക്തിമയ തീർത്ഥയാത്രയുടെ മഹത്വം ഊന്നിപ്പറയുന്നു.