Adhyaya 32

ഈ അധ്യായത്തിൽ നദിയില്ലാത്ത പ്രദേശത്ത് ജീവികളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി ഒരു പുണ്യനദി എങ്ങനെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു അതിന്റെ പ്രവാഹപഥം എങ്ങനെ നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടു എന്ന കാരണകഥനമാണ്. ഭാരദ്വാജൻ പറയുന്നു—പ്രഭാതകർമ്മങ്ങളും ദേവപൂജയും പൂർത്തിയാക്കിയ അഗസ്ത്യമുനി ആകാശവാണി കേൾക്കുന്നു: “നദിയില്ലാത്ത ദേശത്ത് യജ്ഞസംസ്കാരങ്ങളുടെ ദീപ്തി നിലനിൽക്കില്ല; ഗാഢ അധർമ്മജന്യ ഭയം അകറ്റുന്ന ഹിതകരമായ നദിയെ പ്രവർത്തിപ്പിക്ക.” അദ്ദേഹം സമവേത ഋഷികളോട് ആലോചിക്കുന്നു; അവർ മുനിയുടെ മുൻകാല അത്ഭുതകർമ്മങ്ങളെ സ്തുതിച്ച് സ്നാന-ശുദ്ധിക്കായി മഹാനദി വരുത്തണമെന്ന് അപേക്ഷിക്കുന്നു. തുടർന്ന് അഗസ്ത്യൻ കഠിന ഋതുക്കളിൽ നിയമങ്ങൾ വർധിപ്പിച്ച് ഉഗ്രതപസ്സ് ചെയ്യുന്നു. ആ തപസ്സാൽ ലോകത്ത് ക്ഷോഭവും ജീവികളിൽ ഭയവും പടരുന്നു. ദേവന്മാർ ബ്രഹ്മാവിനെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മാവ് അഗസ്ത്യാശ്രമത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു വരം നൽകുന്നു. ദേശത്തെ പവിത്രമാക്കി സംരക്ഷിക്കാൻ മഹാനദി വേണമെന്ന് അഗസ്ത്യൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവ് ഗംഗയെ വിളിച്ച്, അവൾ സ്വാംശമായി അവതരിച്ച് ജനങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതും ഋഷി-ദേവന്മാർ നിത്യസേവിക്കുന്നതുമായ നദിയാകണമെന്ന് ആജ്ഞാപിക്കുന്നു. ഗംഗ തന്റെ അംശജനിതമായ തേജോമയ രൂപം വെളിപ്പെടുത്തി സിദ്ധി വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു; അഗസ്ത്യൻ പഥം നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. അവസാനം അദ്ദേഹം പർവതശിഖരങ്ങളിൽ നിന്ന് ആ നദിരൂപത്തെ അഭീഷ്ടമാർഗ്ഗത്തിലൂടെ നയിച്ച് സുവർണമുഖരിയുടെ പാവിത്ര്യത്തിന് അടിസ്ഥാനകഥ സ്ഥാപിക്കുന്നു.