Adhyaya 31

അധ്യായം പുരാണീയ കഥാചട്ടത്തിൽ ആരംഭിക്കുന്നു. സന്ധ്യാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ അർജുനൻ ഭക്തിപൂർവ്വം മഹർഷി ഭാരദ്വാജനെ സമീപിച്ച്, ഒരു മഹാനദിയുടെ ഉദ്ഭവവും അവിടെ സ്നാനം–ദാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യഫലവും സംബന്ധിച്ച് ഉപദേശം ചോദിക്കുന്നു. ഭാരദ്വാജൻ അർജുനന്റെ വംശഗൗരവവും ശീലഗുണങ്ങളും പ്രശംസിച്ച്, ശ്രദ്ധയോടെ ശ്രവിച്ചാൽ പാപകർമ്മജന്യമായ ക്ലേശം ശമിപ്പിക്കുകയും ചിത്തം ശുദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ദിവ്യാഖ്യാനം പറയാൻ തുടങ്ങുന്നു. തുടർന്ന് പ്രസംഗം ശങ്കരന്റെ വിവാഹോത്സവവുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നു. ദേവഗണാദികളുടെ മഹാസമാഗമം മൂലം ഭൂമി ഭാരാക്രാന്തയായി അസ്ഥിരമാകുന്നു. ഈ അസമതുലിതാവസ്ഥ കണ്ട മഹാദേവൻ ലോകസംരക്ഷണനിഷ്ഠനായ, ദിവ്യശക്തിയിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച അഗസ്ത്യനെ ദക്ഷിണദിക്കിലേക്ക് പോകാൻ നിയോഗിക്കുന്നു. അഗസ്ത്യൻ വിന്ധ്യം കടന്ന് തെക്കോട്ട് പോയതോടെ ഭൂമി വീണ്ടും സമതുലിതമാകുന്നു; ദേവന്മാർ അവനെ സ്തുതിക്കുന്നു. പിന്നീട് അഗസ്ത്യൻ നിർമ്മിതസൂര്യനെപ്പോലെ ദീപ്തമായ മഹാപർവ്വതം കണ്ടു അതിൽ आरोഹണം ചെയ്ത്, മനോഹരമായ ഒരു തടാകത്തിന്റെ ഉത്തരതീരത്ത് ആശ്രമം സ്ഥാപിക്കുന്നു. വിധിപ്രകാരം പിതൃകൾ, ദേവങ്ങൾ, ഋഷികൾ, വാസ്തുദേവതകൾ എന്നിവരെ പൂജിച്ച്, ലോകസ്ഥൈര്യത്തിനായി തപസ്സിന്റെ മാതൃക അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ സംവാദവും തീർത്ഥോത്ഭവകഥയും ലോകധാരണാത്മക തപസ്സിന്റെ നൈതികാദർശവും ഒരുമിച്ച് നെയ്യപ്പെടുന്നു.