Adhyaya 25

ഈ അധ്യായത്തിൽ ശ്രീനാരായണൻ മുനിയോട് വൈരാഗ്യത്തിന്റെ ലക്ഷണം ഉപദേശിക്കുന്നു—നശ്വരവിഷയങ്ങളോടുള്ള ദീർഘകാല സ്ഥിരമായ അനാസക്തി. പ്രത്യക്ഷം, അനുമാനം, ആഗമപ്രമാണം എന്നിവകൊണ്ട് ബന്ധിതരൂപങ്ങൾ വിശ്വസനീയമല്ലെന്നും അവ നിരന്തരം മാറി ദുഃഖത്തിന്റെ ആവർത്തനം ഉണ്ടാക്കുന്നതെന്നും സ്ഥാപിക്കുന്നു. തുടർന്ന് കാലപ്രേരിത പ്രളയത്തിന്റെ നാലു ഭേദങ്ങൾ വിവരിക്കുന്നു—(1) ദേഹപരിവർത്തനവും നിത്യക്ഷയവും വഴി കാണുന്ന ‘നിത്യ/ദൈനംദിന’ പ്രളയം, (2) ബ്രഹ്മാവിന്റെ ദിന-രാത്രി ചക്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നൈമിത്തിക പ്രളയം: പതിനാലു മനുക്കളുടെ ക്രമം, ലോകശോഷണം, പ്രളയാഗ്നി, പിന്നെ ജലപ്ലാവനം, (3) പ്രാകൃതിക പ്രളയം: തത്ത്വങ്ങളും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ക്രമമായി പ്രകൃതിയിൽ ലയിക്കുക, (4) ആത്യന്തിക പ്രളയം: മായ, പുരുഷൻ, കാലം എന്നിവയും അക്ഷരത്തിൽ ലീനമായി അവസാനം ഏക പരമേശ്വരൻ മാത്രം ശേഷിക്കുക. ഇങ്ങനെ അനിത്യത സ്ഥാപിച്ചതിന് ശേഷം സാധനോപദേശം വരുന്നു—വാസുദേവനിലേക്കുള്ള ഏകാന്തഭക്തിയുടെ നിർവചനം, നവധാഭക്തി (ശ്രവണാദി)യുടെ പട്ടിക, മോക്ഷോന്മുഖ ‘ഏകാന്തിക ധർമ്മം’ ഏറ്റവും ഫലപ്രദമെന്ന് പ്രശംസ. അവസാനം വാസുദേവനാമത്തിന്റെ താരകമഹിമ ഉറപ്പിക്കുന്നു—അപൂർണ്ണ ഉച്ചാരണത്തിലും നാമസ്മരണം രക്ഷകഫലം നൽകുന്നു।