Adhyaya 20

അധ്യായം 20-ൽ നാരദൻ, ഭഗവാൻ അംഗീകരിച്ച “ഏകാന്ത” ധർമ്മം—വാസുദേവനെ എപ്പോഴും പ്രസന്നനാക്കുന്നതെന്തെന്ന്—ചോദിക്കുന്നു. ശ്രീനാരായണൻ നാരദന്റെ ശുദ്ധാഭിപ്രായം പ്രശംസിച്ച് ഈ ഉപദേശം സനാതനമാണെന്ന് പറയുന്നു; ലക്ഷ്മീസഹിതനായ ഈശ്വരനോടുള്ള അനന്യഭക്തിയെയാണ് ഏകാന്തിക-ധർമ്മമായി നിർവചിക്കുന്നത്, അത് സ്വധർമ്മം, ജ്ഞാനം, വൈരാഗ്യം എന്നിവ കൊണ്ട് പിന്തുണയ്ക്കപ്പെടുന്നു. തുടർന്ന് നാരദൻ സ്വധർമ്മത്തിന്റെ പ്രത്യേക ലക്ഷണങ്ങളും അനുബന്ധ ന്യായങ്ങളും ചോദിക്കുന്നു; നാരായണനെയാണ് സർവ്വശാസ്ത്രങ്ങളുടെ മൂലമെന്ന് അംഗീകരിക്കുന്നു. പിന്നീട് ധർമ്മം രണ്ട് തലങ്ങളിൽ വിശദീകരിക്കുന്നു—(1) എല്ലാ മനുഷ്യർക്കും പൊതുവായ ഗുണങ്ങൾ: അഹിംസ, വൈരവിരഹം, സത്യം, തപസ്, അന്തർ-ബാഹ്യ ശൗചം, അസ്തേയം, ഇന്ദ്രിയനിയമനം, മദ്യാദി ദോഷങ്ങളും ദുഷ്ചര്യയും ഒഴിവാക്കൽ, യമങ്ങളോടുകൂടിയ ഏകാദശി ഉപവാസം, ഹരിയുടെ ജന്മോത്സവാദി പർവ്വാചരണം, ലാളിത്യമില്ലാത്ത നേരായ സ്വഭാവം, സജ്ജനസേവ, അന്നവിതരണം, ഭക്തി. (2) വർണ്ണാനുസൃത കർത്തവ്യങ്ങൾ—ബ്രാഹ്മണ, ക്ഷത്രിയ, വൈശ്യ, ശൂദ്രരുടെ കർമങ്ങൾ, ഉപജീവനനിയമങ്ങൾ, ആപദ്ധർമ്മം. സത്സംഗം മോക്ഷദായകമെന്ന് ഊന്നി ദുഷ്ടസംഗം ഒഴിവാക്കാൻ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു; സാധു, ബ്രാഹ്മണ, ഗോ എന്നിവർക്കു ഹാനി വരുത്തുന്നതിന്റെ ഭീകരഫലങ്ങൾ പറഞ്ഞ് അവരെ തീർത്ഥസമമായ പവിത്ര മൂല്യസ്ഥാനങ്ങളായി പ്രതിപാദിക്കുന്നു. അവസാനം ആശ്രമധർമ്മങ്ങളിലേക്കുള്ള മാറ്റം സൂചിപ്പിക്കുന്നു।