Adhyaya 4

അധ്യായം ബ്രഹ്മാവ് കേശവനോട് ചോദിക്കുന്നതോടെ ആരംഭിക്കുന്നു—ദീക്ഷാ-ചിഹ്നിത ഭക്തിയുടെ ഫലം എന്ത്, പ്രത്യേകിച്ച് തുളസിമാലയും പദ്മാക്ഷ (താമരവിത്ത്) ജപമാലയും ധരിക്കുന്നതിന്റെ ആത്മീയഫലം എന്ത്? ഭഗവാൻ ദീർഘമായ ഫലശ്രുതി പറയുന്നു—തുളസിക്കട്ടമാല ഭക്തിയുടെ ദൃശ്യചിഹ്നം; അത് രക്ഷയും ശുദ്ധിയും മംഗളവും നൽകുന്നു. അശൗചാദി അവസ്ഥകളിലായാലും ഭക്തിയോടെ ധരിക്കുന്നവർ ദിവ്യഗതി പ്രാപിക്കും എന്ന് പറയുന്നു. തുടർന്ന് വിധിഭാഗം വരുന്നു—വൈഷ്ണവചിഹ്നങ്ങൾ (ഊർധ്വപുണ്ഡ്രം, ശംഖബന്ധിത തിരിച്ചറിയൽ) ധരിക്കൽ, സന്ധ്യാവന്ദനം, ഗുരുവന്ദനം, ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ പൂജാസ്ഥലപ്രവേശം. അന്തഃശുദ്ധി, പ്രാണായാമം, ചതുര്ഭുജ വിഷ്ണുധ്യാനം എന്നിവയോടെ പൂജാസജ്ജീകരണം വിശദമാക്കുന്നു. ശംഖം, പാത്രങ്ങൾ, ദീപം എന്നിവ സ്ഥാപിച്ച് അർഘ്യം, പാദ്യം, ആചമനീയം, മധുപർക്കം തുടങ്ങിയ ഉപചാരങ്ങൾ അർപ്പിക്കണം; സാമഗ്രികൾ ഇല്ലെങ്കിൽ ഭാവനയാൽ പകരം അനുവദിക്കുന്നു. ന്യാസം ചെയ്ത് പാഞ്ചജന്യ ശംഖത്തെ മന്ത്രസ്തുതിയോടെ പൂജിച്ച്, അവസാനം സ്നാനം, അലങ്കാരം, നൈവേദ്യം, ധൂപ-ദീപം, സ്തോത്രം, നമസ്കാരം എന്നിവയാൽ സമാപനം ചെയ്ത് ഭക്തി ധ്യാനപരവും ശാസ്ത്രവിധിനിഷ്ഠവുമാണെന്ന് സ്ഥാപിക്കുന്നു।