Adhyaya 16

ഈ അധ്യായത്തിൽ പ്രാതഃപൂജയ്ക്കായി ബാലകൃഷ്ണധ്യാനവിധി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. മംഗളോദ്യാനത്തിന്റെ മദ്ധ്യേ ദീപ്തമായ മണ്ഡപത്തിൽ ബാലരൂപ ശ്രീകൃഷ്ണൻ—അലങ്കാരങ്ങൾ, മുഖലക്ഷണങ്ങൾ, ആസനഭംഗി, പരിചാരകർ, ഭക്തിഭാവം—എന്നിവ വിശദമായി വർണ്ണിച്ച്, രാവിലെ ഉപാസനയിൽ മനസ്സിൽ ദൃശ്യമായി സ്ഥാപിക്കണമെന്ന് ഉപദേശിക്കുന്നു. തുടർന്ന് പായസം മുതലായ നൈവേദ്യങ്ങളും ശുദ്ധമായ പുതിയ വെണ്ണ (ഹയംഗവീന)യും അർപ്പിച്ച്, ഇന്ദ്രിയോപചാരങ്ങളോടൊപ്പം അനുസ്മരണം നടത്തണം; നിത്യമായി ശ്രദ്ധയോടെ പൂജിച്ചാൽ ലക്ഷ്മീ-സമൃദ്ധിയും അവസാനം പരമശുദ്ധ ധാമപ്രാപ്തിയും ലഭിക്കും എന്ന ഫലശ്രുതി പറയുന്നു. പിന്നീട് മന്ത്രഗോപനനിയമം—‘ശ്രീമദ് ദാമോദര’ മന്ത്രം അയോഗ്യർക്കു നൽകരുത്. ദുഷ്ടാചാരം, കപടം, ക്രോധം, ലോഭം, പരപീഡനം, കടുവാക്ക്, ചൂഷണം മുതലായ ദോഷങ്ങൾ അയോഗ്യതയുടെ ലക്ഷണങ്ങളായി പറയുന്നു; സംയമം, സേവാഭാവം, സത്യനിഷ്ഠ, ശുചിത്വം, വ്രതനിഷ്ഠ, മോക്ഷാഭിലാഷം ഉള്ള ശിഷ്യൻ യോഗ്യൻ. ഗുരുവിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ—സമത്വം, കരുണ, ശാസ്ത്രജ്ഞാനം, ആലസ്യരാഹിത്യം, സംശയനിവാരണശക്തി, വൈഷ്ണവനിഷ്ഠ, ഹിതചിന്ത—എന്നിവയും നിർണ്ണയിക്കുന്നു. ഉത്തരാർദ്ധത്തിൽ ശ്രീമദ് ഭാഗവതപുരാണത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം വിപുലമായി പ്രതിപാദിക്കുന്നു. അതിലെ അല്പം ശ്ലോകങ്ങൾ കേൾക്കുകയോ വായിക്കുകയോ ചെയ്താലും മഹാപുണ്യം; വീട്ടിൽ ഗ്രന്ഥം നിലനിർത്തുന്നത് രക്ഷകവും പാവനവുമാണ്. ഗ്രന്ഥം കണ്ടാൽ എഴുന്നേറ്റ് അഭിവാദ്യം ചെയ്യുക, നമസ്കരിക്കുക, ശ്രദ്ധയോടെ സമീപിക്കുക എന്നിവ പ്രശംസിക്കുന്നു; ഭാഗവതസന്നിധിയിൽ ദേവസന്നിധിയും തീർത്ഥഫലവും യജ്ഞപുണ്യവും സമാഗമിക്കുന്നു എന്ന് പറയുന്നു. പുഷ്പം-ധൂപം-ദീപം-വസ്ത്രം മുതലായവ അർപ്പിച്ച് നിയമബദ്ധമായ ശ്രവണഭക്തിയാൽ ഭഗവദനുഗ്രഹം ദൃഢമാകുന്നു എന്നതാണ് സമാപനം.