Adhyaya 13

ഈ അധ്യായത്തിൽ കലിയുഗത്തിൽ साधനരൂപമായ ‘ജാഗരണം’ (രാത്രിയൊട്ടാകെ ഭക്തിയോടെ ജാഗരിക്കുക) എന്നതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളും ഫലശ്രുതിയും വിവരിക്കുന്നു. പുരാണപാഠം/ജപം എന്നിവയോടൊപ്പം കീർത്തനം, സംഗീതം, വാദ്യങ്ങൾ, നൃത്തം, ധൂപ‑ദീപങ്ങൾ, നൈവേദ്യം, പുഷ്പ‑സുഗന്ധങ്ങൾ, പ്രദക്ഷിണ‑നമസ്കാരങ്ങൾ എന്നിവ ചേർത്ത്, ഉത്സാഹ‑ആനന്ദത്തോടെ, സത്യനിഷ്ഠയും ഇന്ദ്രിയനിയമവും പാലിച്ച്, ആലസ്യം‑പ്രമാദം ഒഴിവാക്കി, ദാനദ്രവ്യത്തിൽ കപടമില്ലാതെ നടത്തുന്നതാണ് ശരിയായ ജാഗരണം എന്ന് ഭഗവാൻ പറയുന്നു. കലിയുടെ സ്വാധീനത്തിൽ പകലിലും ധർമ്മത്തിൽ ‘ഉറങ്ങുന്ന’വരെക്കാൾ ജാഗരണം ചെയ്യുന്നവരുടെ പുണ്യം മഹായജ്ഞഫലത്തേക്കാൾ മേലാണെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ജാഗരണസമയത്തെ പ്രത്യേക ദാനകർമ്മങ്ങൾ പറയുന്നു—പ്രത്യേകിച്ച് നെയ്യ്‌ദീപം തെളിയിക്കൽ, അന്നനൈവേദ്യം, കർപ്പൂരയുക്ത താംബൂലം, സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, പുഷ്പമണ്ഡപം, പാൽ‑തൈര്‑നെയ്യ്‑ജലം കൊണ്ട് ദേവസ്നാനം, വസ്ത്ര‑ആഭരണദാനം, ഗോദാനം. ഓരോ ദാനത്തിനും ശുദ്ധി, സമൃദ്ധി, സ്വർഗവാസം, ഭഗവത്സാന്നിധ്യം തുടങ്ങിയ വ്യത്യസ്ത ഫലങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. കീർത്തന‑നൃത്തങ്ങൾക്ക് തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്നത് നിഷിദ്ധം; മറ്റുള്ളവരെ ജാഗരണത്തിന് പ്രേരിപ്പിച്ചാൽ ഉയർന്ന ലോകമാനം ലഭിക്കും എന്നും പറയുന്നു. അവസാനത്തിൽ ദ്വാദശീ‑ജാഗരണം ലോകപ്രസിദ്ധവും മോക്ഷപ്രദവും, മഹാപാതകങ്ങളും അജ്ഞാതമായി ചെയ്ത പാപങ്ങളും ഹരിക്കുന്നതും, വംശസ്ഥൈര്യം നൽകുന്നതും, ദുർഗതിയിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നതുമെന്നു ഉറപ്പുനൽകുന്നു. അതിനാൽ കലിയുഗത്തിൽ യഥാശക്തി ഈ വ്രതവും ജാഗരണവും പരിപൂർണ്ണമായി ആചരിക്കണമെന്ന് ഉപദേശിക്കുന്നു.