Adhyaya 11

അധ്യായം 11-ൽ ബ്രഹ്മാവ് ഏകാദശിയുടെ മഹിമയും വ്രതാനുഷ്ഠാനക്രമവും (മൂർത്തിസംബന്ധമായ നിർദ്ദേശങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ) ചോദിക്കുന്നു. ശ്രീഭഗവാൻ പാപനാശകമായ ഒരു കഥ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. കഥ കാംപില്യ നഗരത്തിൽ—വീരബാഹു രാജാവ് സത്യവാൻ, ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രിതൻ, ബ്രഹ്മജ്ഞാനനിപുണൻ, ജനാർദനഭക്തൻ; രാജ്ഞി കാന്തിമതിയും അചഞ്ചലഭക്തിയുള്ളവൾ. ഋഷി ഭാരദ്വാജൻ വരുമ്പോൾ അർഘ്യം, ആസനം, നമസ്കാരം എന്നിവയോടെ ഔചിത്യപൂർവ്വം അതിഥിസത്കാരം നടത്തുന്നു. വൈഷ്ണവരെ ആദരിക്കുന്ന ധർമ്മം രാജാവ് വിശദീകരിക്കുന്നു—വൈഷ്ണവന് നൽകിയ ചെറിയ ദാനവും മഹാഫലം നൽകും; വൈഷ്ണവദർശനം ഇല്ലാത്ത ദിവസം നിഷ്ഫലം. തുടർന്ന് ഹൃഷീകേശഭക്തിയില്ലാത്തവരുടെ നിന്ദയും, ഹരിദിനത്തിന്റെ പുണ്യം അനേകം വ്രതങ്ങളെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമാണെന്നും പറയുന്നു. ദ്വാദശി മറ്റു തിഥികളേക്കാൾ ഉന്നതമെന്ന് ഉപമകളാൽ തെളിയിച്ച്, വൈഷ്ണവരാജാവില്ലാത്ത രാജ്യം കണ്ണുകളില്ലാത്ത ശരീരത്തെപ്പോലെ അപൂർണ്ണമെന്ന് കാണിക്കുന്നു—ഭക്തിയും രാജ്യക്ഷേമവും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഭാരദ്വാജൻ ദമ്പതികളുടെ സ്ഥിരഭക്തിയും ദാമ്പത്യനിഷ്ഠയും പ്രശംസിച്ച് ആശീർവദിക്കുന്നു. രാജാവ് തന്റെ സമൃദ്ധിയുടെ കാരണം ചോദിക്കുമ്പോൾ, ഋഷി മുൻജന്മകഥ പറയുന്നു—രാജാവ് മുമ്പ് ഹിംസകനും അനീതിമാനുമായ ശൂദ്രനായിരുന്നു; ഭാര്യ മാത്രം വിശ്വസ്തയും ദ്വേഷരഹിതയും ആയിരുന്നു. ഭയാനക വനത്തിൽ വഴിതെറ്റി ദാഹിച്ച ബ്രാഹ്മണൻ ദേവശർമയ്ക്ക് കരുണയോടെ വെള്ളം, ഫലം, വിശ്രമം നൽകി, പൂജയ്ക്ക് സഹായം ചെയ്തതുതന്നെ അവരുടെ കർമ്മപരിവർത്തനത്തിന്റെ വഴിത്തിരിവായി. അവസാനം ദേവശർമ മറുപടി പറയാൻ ഒരുങ്ങുന്നതോടെ അധ്യായം അവസാനിക്കുന്നു; അടുത്ത ഉപദേശത്തിനുള്ള പീഠിക ഒരുക്കപ്പെടുന്നു.